سوره قصص — آیه 82

### معانی واژگان:

• وَیْکَأَنَّ: مرکب از «وَیْ» (واژه‌ای برای ابراز شگفتی و تأسف) و «کَأَنَّ» (برای تأکید و تحقیق)؛ یعنی «شگفتا!» یا «آیا نمی‌دانیم؟».
• یَبْسُطُ: گسترش می‌دهد، فراخ می‌گرداند.
• یَقْدِرُ: تنگ می‌گرداند، محدود می‌سازد.
• لَوْلَا: اگر نبود، اگر نبود که.
• مَنَّ: منت نهاد، لطف و بخشش کرد.
• لَخُسِفَ: حتماً به زمین فرو می‌رفتیم (خسف: فرو بردن در زمین).
• لَا یُفْلِحُ: رستگار نمی‌شود، به سعادت نمی‌رسد.

### تفسیر آیه:

روز گذشته، گروهی که با دیدن نعمت‌ها و تجملات قارون، آرزو کرده بودند که ای کاش آن‌ها نیز چنین مال و منالی داشتند، امروز که او را با تمام ثروتش در دل زمین فرو رفته دیدند، به ناگاه حالشان دگرگون شد و با ندامت و عبرت‌آموزی گفتند: «شگفتا! آیا نمی‌دانستیم که خداوند روزی را برای هر کس که بخواهد فراخ می‌گرداند و برای هر کس که بخواهد تنگ می‌سازد؟!» آنان که پیش از این، تنها به ظاهر دنیا نگاه می‌کردند و گمان می‌کردند ثروت قارون نشانه برتری اوست، اکنون دریافتند که وسعت یا تنگی روزی، بر اساس حکمت و مشیت الهی است، نه بر اساس شایستگی یا برتری شخصی. سپس با شرمندگی و ترس اعتراف کردند: «اگر خداوند بر ما منت ننهاده بود و ما را به آرزوهای باطل‌مان گرفتار نکرده بود، ما نیز مانند قارون در دل زمین فرو می‌رفتیم!» و در پایان، با این جمله عبرت‌آموز به حقیقتی بزرگ پی بردند: «آیا نمی‌دانیم که کافران (به نعمت‌های خدا) هرگز رستگار نمی‌شوند؟» آنان فهمیدند که کفران نعمت و سرکشی در برابر خداوند، نه تنها در دنیا بلکه در آخرت نیز به نابودی و خسران می‌انجامد.

### فواید و پیام‌های آیه:

1. عبرت‌آموزی از سرنوشت دیگران: دیدن عاقبت قارون، مایه بیداری دلهاست؛ انسان باید از سرنوشت کسانی که به مال و قدرت خود مغرور شدند، پند بگیرد و بداند که ثروت و مقام، هرگز ملاک برتری و رستگاری نیست.
2. رضایت به قضای الهی: وسعت یا تنگی روزی، بر اساس حکمت و مصلحت خداوند است؛ مؤمن باید به این تقسیم الهی راضی باشد و بداند که آنچه خدا برای او مقرر کرده، بهترین است، حتی اگر ظاهراً محدود باشد.
3. خطر آرزوهای دنیوی: آرزوی صرفِ مال و تجملات دنیوی، انسان را از یاد خدا غافل می‌کند و ممکن است او را به سرنوشت قارون دچار سازد؛ مؤمن باید آرزوهای خود را بر محور رضایت الهی تنظیم کند.
4. اهمیت شکر نعمت‌ها: نعمت‌هایی که خداوند به ما عطا کرده، نه به دلیل شایستگی ما، بلکه به لطف و منت اوست؛ این آیه ما را به شکرگزاری و فروتنی در برابر این لطف بی‌پایان دعوت می‌کند.
5. رستگاری در ایمان و بندگی است: کفران نعمت و ناسپاسی در برابر خداوند، چه در دنیا و چه در آخرت، به شکست و نابودی می‌انجامد؛ تنها راه رستگاری، ایمان، شکر و بندگی خالصانه است.