Ankabut surasi — Oyat 46

Kalimalarning ma'nolari:

• Tujodilu – janjallashmang, tortishmang.
• Illo bil-latī hiya ahsan – faqat eng go‘zal usul bilan.
• Zalamū – zulm qilganlar, haddan oshganlar, adovat qilganlar.
• Muslimūn – bo‘ysunuvchilar, itoat qiluvchilar.

Tafsir:

Ey mo‘minlar! Ahli kitob (yahudiy va nasroniylar) bilan janjal-tortishuvga tushmang, ular bilan munozara qilish zarur bo‘lsa, faqat eng chiroyli, eng yumshoq va hikmatli usulda, ularni ezgu so‘z va ravshan dalillar bilan haqqa chorlang. Ammo ular orasidan zulm qilganlar – ya’ni haqni bilib turib rad etib, o‘jarlik va adovat qilganlar, sizlarga qarshi urush ochganlar – ularga nisbatan qat’iy bo‘ling va ular bilan qilich orqali jihod qiling, toki ular Islomga kirsinlar yoki bo‘ysunib, o‘z qo‘llari bilan jizya (soliq) to‘lab, xor bo‘lib yashasinlar.

Ahli kitob bilan munosabatda bo‘lganingizda, ularga ayting: “Biz o‘zimizga nozil qilingan Qur’onga ham, sizlarga nozil qilingan Tavrot va Injilga ham imon keltirdik. Bizning ilohimiz va sizning ilohingiz – bitta, Uning sherigi yo‘q. Uning zotida, sifatlarida va hukmlarida hech kim tengi emas. Biz Ungagina bo‘ysunamiz, Uning amriga itoat qilamiz va qaytargan narsasidan qaytamiz”.

Ya’ni, ahli kitobga e’lon qilingki, sizlar Allohga va Uning barcha kitoblariga, barcha payg‘ambarlariga ishonasiz. Siz ularning payg‘ambarlarini ham, kitoblarini ham haq deb bilasiz. Ammo ular keyingi payg‘ambar Muhammad (s.a.v.) va unga nozil qilingan Qur’onga imon keltirmaganliklari uchun, sizlarning imoningiz to‘liq va mukammaldir.

Foydalar:

1. Bu oyat musulmonlarni ahli kitob bilan munosabatda adolatli va go‘zal muomala qilishga, ularni ezgu so‘z va hikmat bilan Islomga chorlashga o‘rgatadi. Bu islomiy da’vatning go‘zalligini ko‘rsatadi – din kuch bilan emas, balki hikmat va yaxshi nasihat bilan yoyiladi.
2. Musulmonlarning ahli kitobga bo‘lgan munosabati ularning kitoblariga hurmat asosida qurilganini bildiradi. Bu esa odamlar o‘rtasida o‘zaro hurmat va tushunishni mustahkamlaydi, Islomning bag‘rikenglik din ekanini namoyon qiladi.
3. Oyatda musulmonlarning e’tiqodi bayon qilingan: barcha ilohiy kitoblar bir Allohdan nozil qilingan va biz ularning barchasiga ishonamiz. Bu esa musulmonlarning imoni qanchalik keng va to‘liq ekanini ko‘rsatadi – ular faqat o‘z kitoblarigagina emas, balki barcha samoviy kitoblarga imon keltiradilar.
4. Bu oyat musulmonlarga zulm qiluvchilarga nisbatan qat’iy turishni, lekin tinch va muloyim bo‘lganlarga nisbatan yumshoq va rahmdil bo‘lishni o‘rgatadi. Bu islomda adolat va muvozanatning naqadar muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi.