Oli Imron surasi — Oyat 34

Kalimalarning ma’nolari:

• Zurriyatan — nasl, avlod. Bu so‘z “zara’a” (yaratmoq) o‘zagidan olingan bo‘lib, ketma-ket keladigan avlodlarni bildiradi.
• Ba’duha min ba’din — ularning ba’zilari ba’zilaridan (tartib bilan kelgan), ya’ni bir-biridan nasl sifatida davom etgan.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o‘zining tanlab olingan payg‘ambarlari — Odam, Nuh, Ibrohim va Imron oilalarini zikr qilib, ularning barchasi bir-biriga bog‘langan, pokiza va munavvar bir zanjir ekanini bayon qilmoqda. Ular bir-biridan nasl sifatida kelgan bo‘lib, barchasi tavhid (Allohni yagona bilish) va solih amallarda o‘xshash bo‘lganlar. Har bir avlod o‘zidan oldingi avlodning iymonini, axloqini va fazilatlarini meros qilib olgan. Ular orasida payg‘ambarlik, ilm va solihlik bir-biriga ulangan holda davom etgan. Bu zikr qilingan zotlarning barchasi Allohning irodasi bilan tanlangan, ularning qalblari bir xil nur bilan yoritilgan edi.

So‘ngra Alloh taolo “Vallohu sami’un alim” — “Alloh eshituvchi va biluvchidir”, deya o‘zining har narsani eshitishi va bilishini ta’kidlaydi. U bandalarining so‘zlarini eshitadi, qalblaridagi niyatlarini va amallarini biladi. Shu bois U o‘zi xohlagan kishilarni payg‘ambarlikka tanlaydi va o‘zi istagan zotlarni fazilat bilan ajratadi. Uning tanlovi bexuda emas, balki U har kimning holatini to‘liq bilgan holda ish qiladi.

Foydalar:

• Payg‘ambarlar va solihlar zanjiri bir-biriga bog‘langan bo‘lib, bu iymon va yaxshilikning avloddan-avlodga o‘tishi mumkinligini ko‘rsatadi. Bu musulmonlarga farzandlarini solih tarbiya qilishga undaydi.
• Alloh taoloning “eshituvchi” va “biluvchi” ekani bizga Uning hamma narsadan xabardor ekanini eslatadi. Bu esa insonni gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga undaydi.
• Allohning tanlovi va irodasi hikmat bilan amalga oshadi. Biz o‘z hayotimizda Allohning tanloviga rozi bo‘lishni va Uning hikmatiga ishonishni o‘rganamiz.
• Bu oyat musulmonlarga pokiza nasl va solih avlod qoldirishga intilishni, shuningdek, ota-onalarning farzandlari tarbiyasiga jiddiy e’tibor berishlari lozimligini uqtiradi.