سوره آل عمران — آيت 34

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• ذُرِّيَّةً: اولاد، نسل، پيڙهي.
• بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ: ان جو ڪجهه حصو ٻئي حصي مان آهي، يعني هڪٻئي سان ڳنڍيل ۽ هڪ ئي سلسلي جو حصو.
• سَمِيعٌ: ٻڌندڙ، هر آواز ۽ ڳالهه ٻڌندڙ.
• عَلِيمٌ: ڄاڻندڙ، هر شيءِ کان واقف.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن نبيُن ۽ رسولن جي باري ۾ آهي جن جو ذڪر اڳين آيتن ۾ ٿيو آهي. الله تعاليٰ ٻڌايو ته اهي سڀ هڪ ٻئي سان ڳنڍيل نسل جا حصا هئا، يعني هڪٻئي مان پيدا ٿيل ۽ هڪ ئي راهه تي هلندڙ هئا. اهي سڀ الله جي توحيد ۾، خلوص ۾، ۽ نيڪ عملن ۾ هڪ جهڙا هئا. اهي پنهنجي ابن ڏاڏن کان نيڪيون ۽ سٺا اخلاق ميراث ۾ حاصل ڪندا رهيا. اهي هڪ ئي مقصد لاءِ مقرر ٿيل هئا ۽ انهن جي دعوت ۾ ڪو به تضاد نه هو.

پوءِ الله تعاليٰ پنهنجي ٻن صفتن جو ذڪر ڪيو ته هو ٻڌندڙ آهي، يعني پنهنجي ٻانهن جي سڀني ڳالهين کي ٻڌي ٿو، ۽ ڄاڻندڙ آهي، يعني انهن جي سڀني ڪمن ۽ حالتن کي چڱي طرح ڄاڻي ٿو. ان ڪري هو پنهنجي ٻانهن مان جنهن کي چاهي ٿو چونڊي ٿو ۽ جنهن کي چاهي ٿو نبوت ۽ رسالت جهڙي وڏي ذميواري لاءِ مقرر ڪري ٿو. هو هر ڪنهن جي نيت ۽ عمل کي ڄاڻي ٿو ۽ ان جو بدلو ڏيندو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبيُن کي هڪ ئي خاندان ۽ هڪ ئي سلسلي مان چونڊيو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته الله وٽ نيڪ نسل ۽ پاڪيزه تربيت جي وڏي اهميت آهي.
• اهي سڀ انبيا هڪ ئي عقيدي تي هئا، يعني الله جي توحيد تي، ان ڪري مسلمانن کي به گهرجي ته اهي سڀني انبين تي ايمان آڻين ۽ انهن ۾ ڪو به فرق نه ڪن.
• الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي، ان ڪري اسان کي هميشه سٺا عمل ڪرڻ گهرجن ۽ دل ۾ اهو يقين رکڻ گهرجي ته الله اسان جون سڀ ڳالهيون ٻڌي ٿو ۽ اسان جا سڀ عمل ڏسي ٿو.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته نيڪ اولاد ۽ پاڪ نسل جي دعا ڪرڻ ۽ ان جي تربيت تي ڌيان ڏيڻ هڪ وڏي سعادت آهي.
• الله جي صفتن تي غور ڪرڻ اسان جي دل ۾ الله جي عظمت ۽ محبت پيدا ڪري ٿو، ۽ اسان کي اسلام ۽ قرآن سان وڌيڪ جڙڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.