Nisâ Suresi — Ayet 34

Kelime Anlamları:

• Kavvâmûn: Bir işi en iyi şekilde yöneten, gözetip koruyan, himaye eden demektir.
• Nüşûz: Kadının kocasına karşı itaatsizlik etmesi, başkaldırması, üstünlük taslaması.
• Kânitât: Allah'a ve kocalarına gönülden itaat eden, boyun eğen kadınlar.
• Hâfizât: Gizliyi (ırzını, namusunu, kocasının malını ve sırlarını) koruyanlar.
• Mazâci: Yataklar, uyuma yerleri.
• Sebîl: Yol, vesile, bahane.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, aile hayatının temel taşlarını ve kadın-erkek arasındaki ilişkinin adalet ve merhamet üzerine kurulması gerektiğini beyan etmektedir. Yüce Allah, erkeği ailenin reisi ve yöneticisi kılmıştır. Bu yönetim hakkı, erkeğin kadından üstün olduğu anlamına gelmez; bilakis bu, bir sorumluluk ve imtihandır. Erkek, bu görevi; Allah'ın kendisine verdiği akıl, güç ve dayanıklılık gibi özelliklerle birlikte, evlilikte kadına verdiği mehir ve ailenin geçimini üstlenme yükümlülüğü sayesinde yerine getirir. Yani erkek, ailesine karşı maddi ve manevi olarak kefildir.

Bu düzen içerisinde saliha kadınların vasfı şudur: Onlar, Allah'a karşı itaatkâr, kocalarına karşı saygılı ve vefalıdırlar. Kocalarının yanında olmadığı zamanlarda, Allah'ın kendilerini koruması vesilesiyle, hem namuslarını hem de kocalarının mallarını ve sırlarını en güzel şekilde muhafaza ederler. Bu, kadının şerefini yücelten ve onu ailenin güvenilir direği yapan büyük bir erdemdir.

Âyet, aile içinde bir anlaşmazlık veya kadının kocasına karşı olumsuz bir tutum içine girmesi durumunda, erkeğe izleyeceği aşamalı ve merhametli yolu öğretir. Öncelikle kadına güzel sözle nasihat edilmeli, Allah korkusu hatırlatılmalıdır. Bu nasihatin fayda vermemesi hâlinde, yatakların ayrılması suretiyle bir süre uzaklaşma ve bu davranışın yanlışlığını hissettirme yoluna gidilir. Bu tedbirlerin de fayda vermemesi durumunda ise, asla iz bırakmayan, can yakmayan, yüzü hedef almayan sembolik nitelikte hafif bir uyarıya başvurulabilir. Ancak bu, bir cezalandırma aracı değil, ailenin dağılmasını önlemek için son çaredir.

Bu süreçte en önemli kural şudur: Kadın, bu uyarıların ardından kocasına itaat eder ve huzura dönerse, erkek artık ona karşı hiçbir bahane ile baskı kurmamalı, geçmişi yüzüne vurmamalı ve zulmetmeye kalkışmamalıdır. Unutulmamalıdır ki Allah Teâlâ, her şeyin üstündedir ve her şeyden büyüktür. O, haksızlığa uğrayan kadının da erkeğin de velisidir ve zalimlerden intikam alacak olandır. Bu sebeple hiçbir erkek, Allah'ın kendisine verdiği bu yetkiyi bir zulüm aracına dönüştürmemelidir. Bu âyet, aile içinde adaletin, şefkatin ve Allah korkusunun hâkim olmasını emreder; çünkü huzurlu bir toplum, huzurlu aileler üzerine inşa edilir.