Ан-Ниса сүрәсе — Аять 8

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أُولُو الْقُرْبَىٰ — мәетнең мирас ала алмый торган якын кардәшләре.
• الْيَتَامَىٰ — әтиләре үлгән, балигъ булмаган балалар.
• الْمَسَاكِينُ — фәкыйрьләр, ярдәмгә мохтаҗ кешеләр.
• فَارْزُقُوهُم مِّنْهُ — аларга шул малдан (мирас бүленгәнче) өлеш бирегез.
• قَوْلًا مَّعْرُوفًا — йомшак, әдәпле, күңелләренә авыр булмаган сүзләр әйтегез.

Аять тәфсире:

Бу аять мирас бүленгән вакытта мәҗлестә булган, ләкин мирас ала алмый торган кешеләргә карата мөселманнарның әхлакый бурычын аңлата. Мирас бүленгән урында мәетнең якын кардәшләре (аларга мирас тими), ятимнәр һәм фәкыйрьләр дә булырга мөмкин. Аларның күңелләренә авырлык төшмәсен өчен, Аллаһы Тәгалә мирас алучыларга әмер бирә: бүленеш башланганчы, шул малдан аларга берәр өлеш бирегез — бу мәҗбүри түгел, ә изге эш, сәваплы гамәл. Моннан тыш, аларга яхшы, йомшак сүзләр әйтегез, аларны рәнҗетмәгез, кимсетмәгез, киресенчә, аларның хәлен аңлап, мәрхәмәтле булыгыз. Бу аять мирас бүленешеннән башка да гомуми әхлакый принципны өйрәтә: кешеләргә, бигрәк тә мохтаҗларга, игелекле мөгамәлә кылу, аларның күңелен табу — Ислам әхлагының мөһим өлеше.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Ислам — мәрхәмәтлелек дине: ул байларны да, фәкыйрьләрне дә бергә яшәргә, бер-берсенә ярдәм итәргә өйрәтә. Мирас алучыларга мохтаҗларны искә алу — йөрәкләрне йомшарта, җәмгыятьтә татулык урнаштыра.
2. Бу аять мөселманнарга кеше хакына хөрмәт белән карарга, һәркемнең хәленә керә белергә өйрәтә. Ятимнәргә һәм фәкыйрьләргә ярдәм итү — Аллаһыга якынайтучы гамәл.
3. Сүзнең дә үзе бер изгелек икәнен өйрәтә: мал бирә алмасаң да, йомшак сүз әйтү — үзе бер сәдака. Бу Исламның кешелеклелеккә, әдәплелеккә никадәр зур әһәмият бирүен күрсәтә.
4. Аять мөселманнарны бирханәтлелеккә, күңел ачыклыгына өнди: мал-мөлкәт — Аллаһының бүләге, ул башкалар белән уртаклашырга кирәкле әмәлләрдән санала.