Nisa surəsi — Ayə 8

Ayədəki bəzi sözlərin mənaları:

• Həzərə – iştirak etmək, orada olmaq.
• Qismət – mirasın bölüşdürülməsi.
• Ülül-qürba – meyitin miras hüququ olmayan yaxın qohumları.
• Yətim – atası vəfat etmiş, hələ yetkinlik yaşına çatmayan uşaq.
• Miskin – heç bir malı olmayan, ehtiyac içində olan kasıb.
• Fərzuqūhum – onlara verin, ehsan edin.
• Qövlan mə'ruf – gözəl, xoş, təhqiredici olmayan söz.

Təfsir:

Bu ayə müsəlmanlara gözəl bir əxlaq dərsi verir. Miras bölgüsü zamanı vəfat edən şəxsin yaxın qohumlarından miras hüququ olmayanlar, həmçinin yetimlər və kasıblar orada iştirak edərsə, onları qovmaq, onlara qarşı sərt davranmaq olmaz. Əksinə, Allah-Təala buyurur ki, miras hələ bölünməmişkən, o maldan onlara bir pay verilsin. Bu, vacib deyil, lakin tövsiyə olunan gözəl bir əməldir – sədəqə və ehsan xarakteri daşıyır. Çünki onlar bu malı gözləyir və ona ehtiyacları var. Onlara verilən pay onların qəlbinə sevinc gətirər, aralarında məhəbbət və qardaşlıq hisslərini gücləndirər.

Bundan əlavə, onlarla gözəl, yumşaq və nəzakətli dildə danışmaq əmr olunur. Yəni onlara təhqiredici, incidici sözlər demək yox, əksinə, onların qədir-qiymətini bilən, onlara hörmət edən bir üslubda söz söyləmək lazımdır. Bu, İslamın gözəl əxlaqa və insanlara yaxşı davranmağa verdiyi əhəmiyyəti göstərir.

Bu ayənin hökmü sonrakı ayələrlə nəsx edilmişdir (yəni ləğv olunmuşdur). Lakin onun tərbiyəvi mənası və əxlaqi dəyəri qalmaqdadır. Müsəlman olaraq biz hər zaman ehtiyacı olanlara yardım etməli, onlara qarşı xeyirxah və mərhəmətli olmalıyıq. Bu ayə bizə öyrədir ki, mal-dövlət yalnız özümüz üçün deyil, ehtiyacı olanlarla bölüşmək üçün də bir vasitədir. Allah-Təala belə gözəl əməlləri sevər və onların mükafatını qiyamət günü qat-qat artıraraq verər.

Ey möminlər! Gəlin bu ayədəki gözəl əxlaqı həyatımıza tətbiq edək. Kim olursa olsun – qohum, yetim, kasıb – hər kəsə qarşı gözəl davranaq, onlara yardım edək və gözəl sözlərlə onların qəlblərini fəth edək. Çünki Allah-Təala yaxşılıq edənləri sevər və onların əməllərini zay etməz.