Sure Nisâ — Ayet 8

Kelime Anlamları:

• El-kısmetu: Mirasın taksimi, paylaştırılması.
• Ülü'l-kurbâ: Ölen kişinin mirasçı olmayan yakın akrabaları.
• Yetâmâ: Babaları vefat etmiş küçük çocuklar.
• Mesâkîn: Maddi durumu yetersiz olan yoksul kimseler.
• Ferzukûhum: Onlara verin, rızıklandırın.
• Kavlen ma'rûfen: Güzel, yumuşak, gönül alıcı ve incitmeyen bir söz.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, İslam'ın ne kadar yüce bir ahlak ve merhamet dini olduğunu gösteren parlak bir delildir. Cenab-ı Hak, miras taksim edilirken o anda orada bulunabilecek, ancak mirastan payı olmayan kimselere karşı Müslümanların nasıl davranması gerektiğini öğretmektedir.

Miras taksim edilirken, ölen kişinin mirasçı olmayan yakın akrabaları, babalarını kaybetmiş öksüz çocuklar ve yoksullar o mecliste hazır bulunabilir. Onlar, kendilerine bir şey verileceği ümidiyle ve gönülleri kırık bir halde o taksime şahit olurlar. İşte Yüce Rabbimiz, bu durumda Müslümanlara şunu emreder: Bu kimselere, miras malından gönül rızasıyla, isteyerek bir şeyler verin. Bu bir farz değil, ancak Allah'ın fazlı ve ihsanı olarak tavsiye edilen güzel bir davranıştır. Malın tamamı mirasçılara ait olsa da, o anda orada bulunan bu gönlü kırık insanlara küçük de olsa bir pay ayırmak, İslam'ın cömertlik ve diğergamlık anlayışının bir gereğidir.

Ayetin devamında ise çok önemli bir incelik vardır: "Onlara güzel bir söz söyleyin." Yani eğer verecek bir şey bulamazsanız veya verdiğiniz şey az olursa, onları gönlü hoş edecek, incitmeyecek, kırmayacak tatlı bir dille konuşun. Onlara "Kusura bakmayın, bu mal mirasçılarındır, size bir şey veremiyoruz" derken bile olsa, bu sözünüz güzel, yumuşak ve onurlarını koruyucu olsun. Onları boş bir ümitle oyalamayın, kesin bir dille ama gönül alıcı bir üslupla durumu anlatın. Bu, İslam ahlakının ne kadar ince ve derin olduğunu gösterir; zira bir Müslüman, sadece maddi yardımla değil, güzel sözüyle de kardeşinin gönlünü kazanmalıdır.

Bu ayet, Müslümanlara şu dersi verir: Mal ve mülk, Allah'ın bir emanetidir. Bizler bu emaneti paylaşırken, çevremizdeki ihtiyaç sahiplerini ve gönlü kırıkları asla unutmamalıyız. Onlara karşı hem elimizle hem dilimizle iyilik etmeliyiz. Bu davranış, aramızdaki sevgi ve kardeşlik bağlarını güçlendirir, toplumda dayanışma ruhunu canlı tutar ve Allah'ın rızasını kazanmamıza vesile olur. Unutmayalım ki, malın hayırlısı, sahibine sevap kazandıran ve gönülleri birleştirendir. Bu güzel ahlakı hayatımıza geçirdiğimizde, hem dünyada huzur buluruz hem de ahirette kurtuluşa ereriz.