سوره حجرات — آیه 6

معانی کلمات:

• فاسق: کسی که از فرمان خدا و رسول خارج شده و گناهکار است.
• نبأ: خبر مهم و پرماجرا.
• فتبیّنوا: تحقیق کنید، بررسی کنید و از درستی خبر مطمئن شوید.
• بجهالة: از روی نادانی و بدون آگاهی از حقیقت.
• نادمین: پشیمان و اندوهگین.

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و رسولش ایمان آورده و به شریعت او عمل میکنید! اگر شخص گناهکاری که از فرمان خدا خارج شده، خبری برای شما آورد، پیش از آنکه آن را بپذیرید و به آن ترتیب اثر دهید، تحقیق و بررسی کنید. مبادا از روی نادانی و بدون آگاهی از حقیقت، به گروهی بیگناه آسیب برسانید و سپس بر آنچه انجام دادهاید پشیمان و اندوهگین شوید. این آیه هشدار میدهد که خبر فاسق، قابل اعتماد نیست؛ زیرا او بهخاطر فسقش ممکن است دروغ بگوید یا از روی غرضورزی خبری نادرست منتقل کند. پس باید در پذیرش اخبار، بهویژه اخباری که میتواند به آبرو، جان یا مال دیگران آسیب برساند، دقت کامل به خرج داد و از شتابزدگی پرهیز کرد.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین دقت و بصیرت است و مسلمانان را به تحقیق و تثبیت در امور دعوت میکند تا از آسیبهای ناشی از شایعهپراکنی و خبرهای نادرست جلوگیری شود.
• این آیه به حفظ آبرو و حقوق مردم اهمیت ویژهای میدهد و نشان میدهد که در اسلام، حتی یک خبر نادرست میتواند عواقب سنگینی داشته باشد؛ بنابراین، احتیاط و بررسی، نشانهی ایمان و مسئولیتپذیری است.
• پشیمانی پس از خطا، هرچند تلخ است، اما این آیه ما را از رسیدن به آن مرحله بازمیدارد و به ما میآموزد که پیش از هر اقدام، عاقبت کار را بسنجیم تا زندگی فردی و اجتماعی ما بر پایهی آرامش و اعتماد بنا شود.
• این دستور الهی، جامعهی اسلامی را از فتنهها و اختلافات نجات میدهد و محبت و برادری را میان مؤمنان تقویت میکند؛ زیرا وقتی خبری بر اساس تحقیق پذیرفته شود، دلها به هم نزدیک و از کینهها دور میماند.