مائدہ سۈرىسى — ئايەت 1

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• «ئەلئۇقۇد»: ئەھدىلەر، شەرتىلەر، مەجبۇرىيەتلەر ۋە كېلىشىملەر. بۇ يەردە ئاللاھ بىلەن بەندىنىڭ ئارىسىدىكى ۋە كىشىلەرنىڭ ئۆزئارا ئارىسىدىكى بارلىق ئەھدىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
• «بەھىمەتۇلئەنئام»: چارۋا ماللىرى، يەنى تۆگە، كالا، قوي ۋە ئۆچكە قاتارلىقلار.
• «مۇھىللىسسەيد»: ئوۋنى ھالال قىلىۋالغۇچىلار. بۇ يەردە ئىھرامدا تۇرۇپ ئوۋ ئۆلتۈرۈش ھارام قىلىنغانلىقى ئۈچۈن، ئىھرامدىكى كىشىلەرنىڭ قۇرۇقلۇق ئوۋىنى ھالال قىلماستىن دېگەن مەنىدە.
• «ھۇرۇم»: ئىھرامدا بولغان كىشىلەر، يەنى ھەج ياكى ئۆمرە ئۈچۈن ئىھرام باغلىغان كىشىلەر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ سىلەرگە بۇيرۇغان ۋە سىلەر قوبۇل قىلغان بارلىق ئەھدىلەرنى، ۋەدىلەرنى ۋە كېلىشىملەرنى تولۇق ئادا قىلىڭلار. بۇ ئەھدىلەر ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈش، ئۇنىڭ شەرىئىتىگە بويسۇنۇش، باشقىلارغا بەرگەن ۋەدىلەر، ئامانەتلەر ۋە سودا-سېتىق كېلىشىملەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ — ئەمما بۇلار ئاللاھنىڭ كىتابى ۋە پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىگە خىلاپ بولماسلىقى شەرت.

ئاللاھ سىلەرگە چارۋا ماللىرىنى، يەنى تۆگە، كالا، قوي ۋە ئۆچكىلەرنى ھالال قىلدى. بۇ ئاللاھنىڭ سىلەرگە بولغان رەھمىتىدۇر. لېكىن سىلەرگە ئوقۇپ بېرىلگەن ئۆلۈك مال، قان، چوشقا گۆشى ۋە باشقا ھارام قىلىنغان نەرسىلەر بۇنىڭدىن مۇستەسنا. شۇنىڭدەك، ھەج ياكى ئۆمرە ئۈچۈن ئىھرامدا بولغان ۋاقتىڭلاردا قۇرۇقلۇق ئوۋىنى ئۆلتۈرۈش سىلەرگە ھارام قىلىندى. ئاللاھ ئۆز ھېكمىتى ۋە ئادالىتىگە ئاساسەن خالىغىنىچە ھۆكۈم قىلىدۇ — ھالال قىلىش ياكى ھارام قىلىشتا ئۇنىڭغا قارشى تۇرالايدىغان ھېچكىم يوق.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئەھدىگە ۋاپا قىلىشنى ۋە مەسئۇلىيەتنى ئادا قىلىشنى تەكىتلەيدۇ. بۇ ئىنسانىيەت ئارىسىدىكى ئىشەنچ ۋە ئىناقلىقنىڭ ئاساسىدۇر.
• ئاللاھ تائالا بەندىلىرىگە ناھايىتى مېھرىبان ۋە رەھىمدىل بولۇپ، ھالال ۋە پاك نەرسىلەرنى ئاتا قىلغان. بۇ ئۇنىڭ رەھمىتىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر.
• ئىسلام شەرىئىتى ئاددىي ۋە ئەمەلىي بولۇپ، كىشىلەرنىڭ ھاياتىنى قولايلاشتۇرۇشنى مەقسەت قىلىدۇ، شۇنداقلا ھارام ۋە زىيانلىق نەرسىلەردىن ساقلىنىشنى بۇيرۇيدۇ.
• ئاللاھنىڭ ھۆكۈمى ئەڭ ئادىل ۋە ھېكمەتلىك بولۇپ، ھەر قانداق ھالال ۋە ھارام قىلىشتا ئۇنىڭ ھېكمىتى ۋە ئادالىتى بار. بۇ مۆمىنلەرنىڭ قەلبىنى تىنچلاندۇرۇپ، ئىسلامغا بولغان ئىشەنچنى ئاشۇرىدۇ.
• بۇ ئايەت مۆمىنلەرنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشقا ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە شۈكرە قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ، شۇنداقلا ئىسلامنىڭ ئەخلاق ۋە مەسئۇلىيەت دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.