Аль-Мумтахина сүрөсү — Аят 1

1. Аяттагы кээ бир сөздөрдүн мааниси:

• أَوْلِيَاءَ (аулийа): жакын достор, сырдаштар, өзүбүздүн адамдардай көрүп жакын мамиле кылгандар.
• تُلْقُونَ (тулкуна): ичибиздеги сырды, маалыматты аларга жеткиребиз, билдиребиз деген мааниде.
• بِالْمَوَدَّةِ (бил-мауадда): жакшы көрүү, ынактык, достук сезими менен.
• ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ (далла сауаъас-сабил): туура жолдон адашып, орто жолду жоготуп, акыйкаттан четтеп кетти дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, Аллахка жана Анын пайгамбарына ыйман келтирип, алардын шариятына ылайык амал кылган ыймандуулар! Менин душманым да, силердин душманыңар да болгон адамдарды өзүңөргө жакын дос, сырдаш кылып албагыла. Силер аларга ичиңердеги жакшы көрүү сезими менен сырларыңарды, маалыматтарыңарды жеткирип, алар менен ынак мамиледе болуп жатасыңар. Ал эми алар силерге келген акыйкатты — Аллахтын динин, пайгамбарга түшкөн Куранды — четке кагып, каапырлык кылышты. Алар пайгамбарды да, силерди да Меккеден чыгарып жиберишти. Силерди ата журтуңардан ажыратып, куугунтуктап жатышат. Мунун баары силердин Раббиңер Аллахка ыйман келтиргениңер үчүн болуп жатат. Эгер силер Менин жолумда жихад кылуу жана Менин ыраазылыгымды издөө максатында чыккан болсоңор, анда аларга жакындык кылып, сыр айтпагыла. Силер аларга жашыруун түрдө жакшы көрүү сезимин билдирип жатасыңар, бирок Мен силердин жашырганыңарды да, ачык кылганыңарды да жакшы билемин. Силердин ичиңердегү сырлар да, сырткы амалдарыңар да Мага жашыруун эмес. Кимде-ким ушундай кылып, каапырларга жакындык жана достук көрсөтсө, ал туура жолдон адашып, акыйкаттан четтеп, туура багытты жоготкон болот.

Бул аят Меккеден Мединага хижрат кылгандан кийин, Бадр согушунан мурун болгон окуяга байланыштуу түшкөн. Пайгамбар (с.а.в.) Меккеге сапар тартууну чечкенде, айрым сахабаларга бул тууралуу айткан. Алардын арасында Хатыб ибн Абу Балтаа да бар эле. Ал Меккедеги каапырларга кат жазып, пайгамбардын ниетин билдирип, аларды эскерткен. Катты Бану Мутталиб уруусунун аялы аркылуу жөнөткөн. Бирок пайгамбарга бул тууралуу кабар келип, аялды кармап, катты таап алышкан. Пайгамбар Хатыбды чакырып сураганда, ал: «Мен Меккедеги туугандарымды коргоо үчүн аларга жакындык кылууну кааладым. Менин катым аларга эч кандай пайда келтирбей турганын билдим» деген. Пайгамбар: «Хатыб чындык айтты» деп, Аллах таала ушул аятты түшүргөн.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Ыймандуулар Аллахтын душмандарын дос тутпашы керек. Аллахка жана Анын динине каршы күрөшкөндөргө жакындык кылуу, аларга сыр айтуу ыйманга зыян келтирет.
• Аллах биздин жашырган жана ачык кылган иштерибизди билет. Эч нерсе Ага жашыруун эмес. Ошондуктан ички дүйнөбүздү да, сырткы амалдарыбызды да таза кармоо зарыл.
• Ыйман жана жихад — Аллахтын ыраазылыгын издөө жолу. Эгер биз чындап Аллах үчүн чыккан болсок, анда Анын душмандарына жакындык кылбашыбыз керек.
• Туура жол — орто жол. Ким Аллахтын буйруктарынан четтеп, душмандарга жакындык кылса, ал туура жолдон адашат.
• Ислам — ыймандууларды бириктирген дин. Ыймандуулар бири-бирине жакын, Аллахтын душмандарына каршы биримдикте болушу керек.
• Аллах ыймандууларды сүйөт жана коргойт. Аллах өзүнүн жолунда чыккандарды таштабайт, алардын жашыруун сырларын да, ачык амалдарын да билип, аларды туура жолго багыттайт.
• Куран — акыйкаттын булагы. Аллах тарабынан түшкөн бул китеп адамдарды туура жолго салып, адашуудан сактайт.