سوره طلاق — آیه 8

معانی کلمات:

• عَتَتْ: سرکشی و طغیان کرد، از فرمان خارج شد.
• حِسَابًا شَدِیدًا: حسابرسی سخت و دقیق که هیچ گناهی در آن نادیده گرفته نمی‌شود.
• عَذَابًا نُکْرًا: عذابی بسیار زشت، سخت و غیرقابل تصور که مانند آن دیده نشده است.

تفسیر آیه:

چه بسیار آبادی‌ها و شهرهایی که مردمشان در برابر فرمان پروردگارشان و فرمان پیامبرانش سرکشی و طغیان کردند و بر کفر و گناه خود اصرار ورزیدند. آنان به جای اطاعت، راه تکبّر و نافرمانی را در پیش گرفتند و از دستورات الهی روی گردان شدند. اما خداوند آنان را به شدت مورد حسابرسی قرار داد و تمام اعمال زشتشان را بدون چشم‌پوشی، مو به مو محاسبه کرد و هیچ خطایی را نادیده نگرفت. سپس آنان را به عذابی هولناک و شگفت‌انگیز گرفتار ساخت؛ عذابی که از شدت زشتی و سختی، عقل‌ها را متحیّر می‌کند. این عذاب در دنیا به صورت انواع بلاها و نابودی‌ها و در آخرت به صورت آتش سوزان و عذاب جاودان ظاهر شد. سرانجام آنان، هلاکت و خسران عظیمی بود که هیچ خسرانی پس از آن نیست و عاقبت کفر و طغیان خود را با تمام وجود چشیدند.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه هشداری جدی به همه انسان‌هاست که سرکشی در برابر فرمان خداوند و پیامبران، عاقبتی جز نابودی و عذاب سخت ندارد؛ پس عاقلانه آن است که پیش از فرا رسیدن عذاب، به سوی اطاعت و بندگی بازگردیم.
• عدالت الهی اقتضا می‌کند که هیچ عمل کوچک یا بزرگی بدون حسابرسی نماند؛ این باور، انسان را به مراقبت دائمی از اعمال خود وادار می‌کند و او را از گناه بازمی‌دارد.
• قدرت بی‌پایان خداوند در مجازات طغیانگران، نشان می‌دهد که هیچ قدرتی در برابر اراده او تاب مقاومت ندارد؛ بنابراین مؤمن باید همواره با تواضع و فروتنی در برابر پروردگارش گام بردارد.
• این آیه درس عبرتی است برای تمام نسل‌ها که تاریخ گذشتگان را مطالعه کنند و از سرنوشت شوم سرکشان پند بگیرند تا گرفتار همان بلاها نشوند.
• رحمت الهی با عدالت او همراه است؛ همان‌گونه که خداوند مهربان است، در عین حال حسابگرِ دقیق و سخت‌گیر بر ظالمان است و این خود مایه آرامش مظلومان و بازدارنده ظالمان است.