Аль-Араф сүрәсе — Аять 12

Сүзләрнең мәгънәләре:

• Мә-нә-әкә – сине нәрсә тыйды, нәрсә киртә булды?
• Әллә тәсҗүдә – сәҗдә кылудан (бу урында «әллә» артык сүз, мәгънәгә тәэсир итми, сәҗдә кылудан дигәнне аңлата).
• Из амәртүкә – мин сиңа әмер биргән чакта.
• Хыйр – яхшырак, өстенрәк.
• Тин – балчык, туфрак.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә Иблискә шелтә белән һәм гаепләп әйтте: «Мин сиңа Адәмгә сәҗдә кылырга әмер биргәндә, сине сәҗдә кылудан нәрсә тыйды? Ни өчен син Минем әмеремне үтәмәдең?» Бу сорау – Иблиснең гөнаһын һәм тәкәбберлеген фаш итү өчен иде.

Иблис, Раббысына җавап биреп, үзенең хаталы фикерен белдерде: «Мин Адәмнән яхшырак. Син мине уттан яраттың, ә аны балчыктан яраттың. Ут – балчыктан шәрәфлерәк һәм нурлырак, димәк, мин аңардан өстенрәк». Ул үзенең килеп чыгышын өстенлек дип санады һәм Аллаһының әмеренә буйсынмады.

Ләкин Иблис бик зур хатага юл куйды. Ул үз фикеренчә утны балчыктан өстен күрде, ә чынлыкта Аллаһы Тәгалә Адәмне балчыктан яратып, аңа үзенең рухын өрде һәм аны бөтен мәхлукатлардан шәрәфлерәк итте. Туфрак – тереклек чыганагы, аннан үсемлекләр үсә, ә ут – һәлакәт һәм юк итү чарасы. Моннан тыш, өстенлек нәселдән түгел, ә Аллаһының тәкъвалыкка һәм гамәлләргә карап биргән бәхәсендә. Иблиснең тәкәбберлеге аның имансызлыгына һәм мәңге ләгънәткә дучар булуына сәбәп булды.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Тәкәбберлек – кешене Аллаһының әмерләреннән читкә алып китүче иң зур гөнаһларның берсе. Иблиснең һәлакәте нәкъ менә тәкәбберлектән башланды.
• Кеше үзенең килеп чыгышы, байлыгы, дәрәҗәсе белән горурланып, Аллаһының әмерләренә каршы килергә тиеш түгел. Чын өстенлек – Аллаһы алдындагы тәкъвалыкта.
• Аллаһының әмеренә шикләнмичә, тулысынча буйсыну – мөэминнең сыйфаты. Адәм галәйһиссәламгә сәҗдә кылу әмере могҗизалы булса да, фәрештәләр аңа шиксез буйсындылар.
• Иблиснең «мин яхшырак» дигән сүзе – кешеләргә дә гыйбрәт: без бер-беребездән өстенлекне эзләмичә, Аллаһының бөеклеге каршында тыйнак булырга тиешбез.