اعراف سۈرىسى — ئايەت 12

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مَا مَنَعَكَ: سېنى نېمە توسدى، نېمە بۇيۇندۇرمىدى.
• أَلَّا تَسْجُدَ: سەجدە قىلماسلىقىڭغا. بۇ يەردىكى «لا» ئارتۇقچە بولۇپ، مەنىسى: سەجدە قىلىشتىن سېنى نېمە توسدى.
• إِذْ أَمَرْتُكَ: مەن ساڭا بۇيرۇغان چاغدا.
• خَيْرٌ مِّنْهُ: ئۇنىڭدىن ياخشىراق، ئۇنىڭدىن ئارتۇقراق.
• نَارٍ: ئوت.
• طِينٍ: لاي، توپا.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا ئىبلىسقا خىتاب قىلىپ: «ئى ئىبلىس! مەن ساڭا ئادەمگە سەجدە قىلىشنى بۇيرۇغان چاغدا، سېنى سەجدە قىلىشتىن نېمە توسدى؟» دەپ سورىدى. بۇ سوئال ئىنكار ۋە ئەيىبلەش مەنىسىدە بولۇپ، ئىبلىسنىڭ بۇيرۇققا بويسۇنمىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

ئىبلىس تەكەببۇرلۇق ۋە ھەسەتچىلىك بىلەن جاۋاب بېرىپ: «مەن ئۇنىڭدىن ئارتۇق، چۈنكى سەن مېنى ئوتتىن ياراتتىڭ، ئۇنى لايدىن ياراتتىڭ. ئوت لايدىن ئۈستۈن ۋە ئەۋزەل» دېدى. ئۇ ئۆزىنى ئادەمدىن ئۈستۈن كۆرۈپ، ئوتنى لايدىن شەرەپلىك دەپ ھېسابلىدى.

ئەمەلىيەتتە، ئىبلىس بۇ يەردە خاتالىق سادىر قىلدى. چۈنكى ھەقىقىي ئۈستۈنلۈك ماددىي ئەسلىگە قاراپ ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ كىمنى ئۈستۈن قىلىشىغا قاراپ بېكىتىلىدۇ. ئاللاھ تائالا لاينى ئوتتىن ئۈستۈن قىلغان. لاي توپا ئۆسۈملۈك ۋە دەرەخلەرنىڭ ھاياتلىق مەنبەسى، ئوت بولسا ھالاكەت ۋە ۋەيرانچىلىقنىڭ سەۋەبىدۇر. شۇڭا ئىبلىسنىڭ «مەن ئۇنىڭدىن ياخشى» دېگەن دەۋاسى ئاساسسىز ۋە باتىل ئىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇش ۋاجىبتۇر، تەكەببۇرلۇق ۋە مەنلىك قىلىش ئادەمنى ھالاكەتكە ئېلىپ بارىدۇ. ئىبلىس ئۆزىنىڭ ئەسلى ماددىسىنى باھانە قىلىپ، ئاللاھنىڭ ھۆكمىنى رەت قىلدى. بىز مۇسۇلمان سۈپىتىدە، ھەر قانداق ئەھۋالدا ئاللاھنىڭ ئەمرىگە ئىتائەت قىلىشىمىز، كىبىر ۋە ھەسەتتىن يىراق بولۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ئىبلىسنىڭ يولىدىن ساقلىسۇن، ئۆزىنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىدىغان سالىھ بەندىلەردىن قىلسۇن.