Аль-Араф сүресі — Аят 12

1. Сөздердің мағынасы:

• مَنَعَكَ (манә'ака): сені не тосқауыл қылды, неден саған кедергі болды.
• أَلَّا تَسْجُدَ (әллә тәсжуда): сәжде жасамауыңа. Мұнда "лә" (لا) сөзі мағынаны күшейту үшін қосылған, яғни "саған сәжде жасауға не кедергі болды" дегенді білдіреді.
• إِذْ أَمَرْتُكَ (из әмәртукә): мен саған әмір еткен кезде.
• أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ (әнә хайрун минһу): мен одан қайырлымын, одан артықпын.
• خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ (халақтани мин нәр): мені оттан жараттың.
• وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ (уа халақтаһу мин тын): ал оны балшықтан жараттың.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала Ібіліске сөгіс айтып, сұрақ қояды: "Мен саған Әдемге сәжде жаса деп әмір еткенімде, саған сәжде жасауға не кедергі болды?" Бұл сұрақ айыптау мен мойындату мағынасында қойылған.

Ібіліс өз қылмысын мойындамай, паңданып жауап береді: "Мен одан артықпын, себебі Сен мені оттан жараттың, ал оны балшықтан жараттың. От балшықтан қайырлы әрі артық". Ол өзін оттан жаратылғандықтан артық санап, Әдемнен басым деп есептеді.

Алайда бұл ойы қате еді. Артықтық нәрсенің өз затында емес, Алланың кімді артық қылғанында. Алла Тағала балшықты оттан артық қылды. Себебі топырақ – өсімдіктер мен ағаштардың тіршілік көзі, ал от – жойылу мен құрдымның себебі. Сондықтан Ібілістің өзін артық санауы – надандық пен тәкаппарлықтан туған қате пайым.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Тәкаппарлық – құлдықтың басы. Ібіліс тек тәкаппарлығынан бағынудан бас тартты. Мұсылман адам тәкаппарлықтан аулақ болып, кішіпейілділік танытуы керек.
• Алланың әміріне бағыну – иманның белгісі. Әмір келгенде себеп іздеп, сылтау айту – қате жол. Мұсылман әмірді орындауға асығады.
• Артықтық өз ойымен емес, Алланың өлшемімен белгіленеді. Адам басқалардан артықпын деп мақтанбауы керек.
• Алла Тағаланың әділдігі мен даналығы – әр нәрсені өз орнына қоюда. Топырақтың оттан артық болуы – Алланың хикметінің көрінісі.
• Ислам – бағыну, мойынсұну және кішіпейілділік діні. Ол адамды тәкаппарлықтан сақтап, Раббысына құлшылық етуге шақырады.
• Құран – ақиқат пен адасуды айыратын кітап. Ондағы әрбір оқиға – адамзатқа берілген ғибрат пен сабақ.