Sura Al-A'raf — Werset 12

Znaczenie słów:

• مَا مَنَعَكَ – co cię powstrzymało / co ci przeszkodziło
• أَلَّا تَسْجُدَ – od tego, abyś się nie pokłonił (słowo „lā" jest zbędne, służy jedynie wzmocnieniu znaczenia)
• إِذْ أَمَرْتُكَ – wtedy, gdy ci nakazałem
• خَيْرٌ مِنْهُ – lepszy od niego
• مِن نَّارٍ – z ognia
• مِن طِينٍ – z gliny

Tłumaczenie i wyjaśnienie:

Bóg Wszechmogący zwrócił się do szatana (Iblisa) z naganą i wyrzutem, pytając go: „Co cię powstrzymało od pokłonu, skoro ci nakazałem?" – czyli: co sprawiło, że nie wykonałeś Mojego rozkazu i nie oddałeś pokłonu Adamowi, gdy ci to poleciłem?

W odpowiedzi szatan, kierując się pychą i arogancją, rzekł: „Ja jestem lepszy od niego (od Adama), ponieważ stworzyłeś mnie z ognia, a jego stworzyłeś z gliny." Uznał on, że ogień jest szlachetniejszy i bardziej wartościowy niż glina, dlatego też odmówił posłuszeństwa Bogu.

Jednakże szatan popełnił ogromny błąd w swoim rozumowaniu. Po pierwsze, nie ma prawa porównywać się i oceniać tego, co Bóg stworzył, ani wywyższać się nad innych. Po drugie, jego ocena była błędna – to nie ogień jest lepszy od gliny, lecz to Bóg decyduje o tym, co jest szlachetniejsze. Bóg wybrał i uhonorował Adama, czyniąc go swoim namiestnikiem na ziemi. Ponadto glina jest źródłem życia – to z niej wyrastają rośliny i drzewa, podczas gdy ogień jest przyczyną zniszczenia i zagłady. W ten sposób Bóg dał pierwszeństwo temu, co jest źródłem życia, nad tym, co niesie zniszczenie.

Korzyści płynące z tego wersetu:

1. Pokora wobec Boga – werset uczy nas, że prawdziwym kryterium szlachetności nie jest pochodzenie, majątek czy pozycja, lecz posłuszeństwo Bogu i pokora. Szatan został potępiony właśnie za swoją pychę.
2. Niebezpieczeństwo wynoszenia się nad innych – pycha i poczucie wyższości są cechami szatana i prowadzą do zguby. Muzułmanin powinien unikać tych cech i pamiętać, że wszyscy ludzie są równi – różnica polega jedynie na bogobojności.
3. Bezwzględne posłuszeństwo Bogu – nakaz Boga należy wykonywać bez dyskusji i bez porównywania się z innymi. Nawet jeśli nie rozumiemy w pełni mądrości Bożego rozkazu, naszym obowiązkiem jest posłuszeństwo.
4. Błąd w ocenie wartości – szatan ocenił rzeczy według własnego, błędnego kryterium. Prawdziwa wartość rzeczy i ludzi znana jest jedynie Bogu, który jest Stwórcą i najlepiej wie, co jest dobre.
5. Ostrzeżenie przed naśladowaniem szatana – każdy, kto wynosi się nad innych, gardzi nimi lub odmawia posłuszeństwa Bogu, podąża ścieżką szatana i spotka go podobny los – odrzucenie i potępienie.