Аль-Араф сүрәсе — Аять 11

Сүзләрнең мәгънәләре:

• خَلَقْنَاكُمْ – сезне (ягъни Адамны) юктан бар иттек.
• صَوَّرْنَاكُمْ – сезгә (Адамга) матур сурәт, күркәм кыяфәт бирдек.
• اسْجُدُوا لِآدَمَ – Адамга хөрмәт һәм олылау йөзеннән сәҗдә кылыгыз (иярү-гыйбадәт өчен түгел, ә итагать-хөрмәт сәҗдәсе).
• إِبْلِيسَ – Адамнан элек тә, соңыннан да Аллаһуга гыйбадәт кылучылардан булган, ләкин тәкәбберлек аркасында иманнан чыккан җеннәрдән берсе.
• مِنَ السَّاجِدِينَ – сәҗдә кылучылардан булмады.

Аять тәфсире:

Әй кешеләр! Без сезнең атагыз Адамны юктан бар иттек, аңа иң матур сурәт бирдек һәм аны барлык мәхлукатлардан өстен иттек. Аннары Без фәрештәләргә Адамга сәҗдә кылырга әмер бирдек – бу сәҗдә Аллаһуга гыйбадәт өчен түгел, ә Адамны олылау һәм аның шәрафен күрсәтү өчен иде. Фәрештәләрнең барысы да, берсене дә калдырмыйча, бу әмерне үтәделәр һәм Адамга сәҗдә кылдылар. Ләкин Иблис – ул фәрештәләр арасында булса да, җеннәрдән иде – тәкәбберлек һәм көнчелек аркасында сәҗдә кылучылардан булмады. Ул Аллаһуның әмеренә каршы килде һәм Адамны үзеннән түбәнрәк санап, аңа сәҗдә итүдән баш тартты. Бу – Адамның бөеклеген һәм Аллаһуның аңа биргән хөрмәтен күрсәтә, шулай ук тәкәбберлекнең нинди бәла-казага китерүен ачыклый.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Адам галәйһиссәләм – кешелекнең атасы, аның хөрмәтенә фәрештәләргә сәҗдә кылырга кушылды. Бу – кешенең Аллаһу каршында бик югары дәрәҗәгә ия икәнен күрсәтә. Кеше үзенең шушы дәрәҗәсен белеп, Аллаһуга шөкер итәргә тиеш.
2. Тәкәбберлек – бөек гөнаһ. Иблиснең тәкәбберлеге аны Аллаһуның рәхмәтеннән мәхрүм итте. Кеше үзендә тәкәбберлек сизелсә, ул тәүбә итеп, Аллаһудан ярлыкау сорарга тиеш.
3. Аллаһуның әмеренә итагать итү – бәхетнең ачкычы. Фәрештәләрнең барысы да сәҗдә кылдылар, чөнки алар Аллаһуның әмерендә хикмәт барлыгын беләләр. Без дә Аллаһуның һәр әмеренә, аның мәгънәсен аңласак та, аңламасак та, итагать итәргә тиешбез.
4. Кеше Аллаһу тарафыннан олыланган зат. Шуңа күрә кеше үзен түбәнсетергә, яки гөнаһларга чумарга тиеш түгел, киресенчә, Аллаһуга гыйбадәт кылып, аның ризалыгын эзләргә тиеш.