A'rof surasi — Oyat 149

Kalimalarning ma'nolari:

• سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ — qattiq pushaymon bo‘ldilar, afsus-nadomatga tushdilar.
• رَأَوْا — angladilar, bildilar.
• ضَلُّوا — haq yo‘ldan adashdilar, to‘g‘ri yo‘lni yo‘qotdilar.
• الْخَاسِرِينَ — halok bo‘luvchilar, dunyo va oxiratda ziyon ko‘rganlar.

Tafsir:

Qachonki Muso alayhissalom qavmidan g‘azablangan holda ajralib, Alloh taolo bilan va’dalashgan joydan qaytib kelgach, ular buzoqqa sig‘inishlari qanday katta xato va gunoh ekanini anglab yetdilar. Ular o‘z qilmishlaridan qattiq pushaymon bo‘ldilar, nadomat ularni butunlay qamrab oldi. O‘shanda ular haqiqatan ham haq yo‘ldan adashganliklarini, to‘g‘ri din va to‘g‘ri yo‘ldan uzoqlashganliklarini o‘z ko‘zlari bilan ko‘rdilar, ya’ni ich-ichidan his qildilar. Shu holatda ular tavba qilib, Allohga yalvora boshladilar va dedilar: "Agar Robbimiz bizga rahm qilmasa, ya’ni tavbamizni qabul qilmasa va gunohlarimizni kechirmasa, biz, albatta, halok bo‘luvchilardan, dunyo va oxiratda ziyon ko‘rganlardan bo‘lib qolamiz". Ular endi o‘zlarining ojizligini, Allohning rahmati va mag‘firatiga muhtojligini to‘liq tan oldilar.

Foydalar:

• Gunoh qilgandan so‘ng pushaymon bo‘lish va darhol tavbaga shoshilish — mo‘minning belgisidir. Tavba esigi hech qachon yopilmaydi, kimki chin dildan tavba qilsa, Alloh uni kechiradi.
• Inson o‘z xatosini tan olishi va Allohning rahmatiga umid bog‘lashi — najot yo‘lidir. Umid va qo‘rquv o‘rtasida yashash mo‘minning fazilatidir.
• Allohning rahmati va mag‘firati Uning bandalariga eng katta ne’matdir. Bu ne’matni tan olish va Unga shukr qilish insonni yanada poklaydi.
• Bu voqea musulmonlarga o‘rnak bo‘ladiki, har qanday xato va gunohdan so‘ng ham Allohning rahmatidan umid uzmaslik kerak, chunki Alloh tavba qiluvchilarni sevadi va ularni kechiradi.