انفال سۈرىسى — ئايەت 72

1) ئايتىدىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• هَاجَرُوا: ھىجرەت قىلدى، يەنى كۇفر دىيارىدىن ئىسلام دىيارىغا كۆچتى.
• آوَوا: پاناھ بەردى، يەنى مۇھاجىرلارنى ئۆز يۇرتلىرىغا جايلىدى ۋە ئورۇنلاشتۇردى.
• وَلَايَة: ياردەم بېرىش، ئۆزئارا قوللاش ۋە مېھرىبانلىق مۇناسىۋىتى.
• مِيثَاق: ئەھدە، كېلىشىم، يەنى ئىككى تەرەپ ئارىسىدا تۈزۈلگەن كېلىشىم.

2) ئايتىنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىمان ئېيتقان ۋە ھىجرەت قىلغان مۇھاجىرلار بىلەن ئۇلارنى ئۆز يۇرتلىرىغا جايلىغان ۋە ياردەم بەرگەن ئەنسارلارنىڭ ئورنىنى ئۇلۇغلاپ بايان قىلىدۇ. ئۇلار ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى تەستىق قىلىپ، ئۇنىڭ شەرىئىتى بويىچە ئەمەل قىلغان، ئاندىن كۇفر دىيارىدىن ئىسلام دىيارىغا ياكى ئاللاھقا ئەركىن ئىبادەت قىلالايدىغان بىخەتەر جايغا ھىجرەت قىلغان، ماللىرى ۋە جانلىرى بىلەن ئاللاھنىڭ يولىدا جىھاد قىلغان كىشىلەردۇر. يەنە بىر تەرەپتە، ئۇلارنى ئۆز ئۆيلىرىگە جايلىغان، مال-مۈلۈكلىرى بىلەن ياردەم قىلغان ۋە ئاللاھنىڭ دىنىنى قوللىغان ئەنسارلار بار. بۇ ئىككى گۇرۇھ — مۇھاجىرلار ۋە ئەنسارلار — بىر-بىرىنىڭ ياردەمچىسى ۋە قوللىغۇچىسىدۇر، ئۇلار ئۆزئارا قېرىنداش ۋە دوستتۇر.

ئەمما ئىمان ئېيتقان بولسىمۇ، كۇفر دىيارىدىن ھىجرەت قىلمىغان مۇئمىنلەرگە كەلسەك، ئى مۇئمىنلەر، سىلەر ئۇلار ھىجرەت قىلمىغۇچە ئۇلارنى قوغداش ۋە ياردەم بېرىش مەجبۇرىيىتىنى ئۈستىڭلارغا ئالمايسىلەر. ئەگەر كاپىرلار ئۇلارغا زۇلۇم قىلىپ، ئۇلار سىلەردىن ياردەم سورىسا، ئۇلارغا ياردەم بېرىڭلار، ئۇلارنى دۈشمەنلىرىگە قارشى قوللاڭلار. پەقەت سىلەر بىلەن ئارىسىدا مۇستەھكەم ئەھدە بولغان قەۋمگە قارشى ياردەم بەرمەڭلار، چۈنكى ئەھدە بۇزۇلمايدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلغان ئەمەلىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ ۋە ھەر بىرىڭلارغا نىيىتىڭلار ۋە ئەمەلىڭلارغا قاراپ مۇكاپات ياكى جازا بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە مۇھاجىرلار بىلەن ئەنسارلارنىڭ ئۆزئارا ياردەم ۋە قوللاش مۇناسىۋىتىنىڭ قانچىلىك مۇستەھكەم ئىكەنلىكىنى، شۇنداقلا ئىسلام جەمئىيىتىنىڭ بىرلىك ۋە ئىتتىپاقلىق ئاساسىدا قۇرۇلغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئىمان ئېيتقان ھەر بىر كىشى ئۆز قېرىنداشلىرىنى قوللاش، ياردەم بېرىش ۋە قوغداش مەسئۇلىيىتىنى ھېس قىلىشى كېرەك. بۇ ئايەت يەنە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئەھدە ۋە كېلىشىملەرگە ۋاپا قىلىش ئىسلامنىڭ مۇھىم ئەخلاقىي پرىنسىپلىرىدىندۇر. ئاللاھ ھەر بىر ئەمەلىمىزنى كۆرۈپ تۇرىدۇ، شۇڭا ھەر قانداق ئىشتا ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ، ئىخلاس بىلەن ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. بۇ ئايەت بىزنى ئىسلام قېرىنداشلىقىنى مۇستەھكەملەشكە، بىر-بىرىمىزگە ياردەم بېرىشكە ۋە ئاللاھنىڭ يولىدا بىرلىكتە تىرىشىشكە تەرغىب قىلىدۇ.