Ənfal surəsi — Ayə 72

Ənfal surəsi, ayə 72 – Təfsir

Kəlmələrin mənaları:

• Hacərü – vətənini, ailəsini və malını Allah yolunda tərk edib başqa yerə köçmək.
• Ava – (Ənsar) mühacirləri öz evlərinə yerləşdirmək, onlara sığınacaq vermək.
• Vilayət – himayə, qoruma, yardım və dostluq əlaqəsi.
• Misaq – möhkəm əhd-peyman, müqavilə.

Təfsir:

Bu mübarək ayə, İslam ümmətinin quruluşunu və möminlər arasındakı qardaşlıq bağlarını gözəl bir şəkildə izah edir. Allah-təala burada üç qrup mömindən bəhs edir və onların bir-birinə olan münasibətini müəyyənləşdirir.

Birinci qrup: Allah'a iman gətirən, öz vətənlərini, qohum-əqrabalarını tərk edib hicrət edən və Allah yolunda malları və canları ilə cihad edən mühacirlərdir. Onlar dinlərini yaşamaq, Allahın hökmlərini öyrənmək və İslamı yaymaq üçün hər şeydən keçdilər.

İkinci qrup: Mühacirləri öz evlərində yerləşdirən, onlarla mallarını bölüşən və onlara hər cür dəstək olan ənsarlardır. Onlar qardaşlarını özlərindən üstün tutdular, heç bir qarşılıq gözləmədən onlara yardım etdilər.

Allah-təala buyurur ki, bu iki qrup – mühacirlər və ənsarlar – bir-birinin dostları, himayəçiləri və yardımçılarıdır. Onların arasındakı əlaqə qan qohumluğundan daha güclüdür, çünki bu əlaqə iman və Allah yolunda birlik üzərində qurulub.

Üçüncü qrup: İman gətirən, lakin hicrət etməyən, küfr diyarında qalan möminlərdir. Allah-təala buyurur ki, onlar hicrət edənə qədər sizin onlara qarşı heç bir himayə və məsuliyyətiniz yoxdur. Amma əgər onlar dində zülmə məruz qalıb sizdən yardım istəsələr, onlara yardım etmək sizin borcunuzdur. Lakin bu yardım, aranızda əhd-peyman olan bir qövmə qarşı ola bilməz – əgər onlarla müqaviləniz varsa, həmin müqaviləyə sadiq qalmalısınız.

Bu ayə bizə öyrədir ki, İslam qardaşlığı ən möhkəm bağdır. Möminlər bir-birinin dostu və yardımçısı olmalı, çətin anlarda bir-birini tərk etməməlidirlər. Eyni zamanda, əhdə vəfa etmək də imanın tələbidir – kiminlə müqavilə bağlamısınızsa, ona sadiq qalmalısınız.

Sonda Allah-təala bizi xəbərdar edir: "Allah nə etdiklərinizi görəndir." Heç bir əməliniz Ondan gizli deyil. Hər kəs niyyətinə və əməlinə görə mükafat alacaqdır. Bu, bizə həm qorxu, həm də ümid verir – çünki Allah hər bir xeyir əməli görür və mükafatlandırır.

Bu ayədən dərs alaraq, gəlin biz də bir-birimizə qardaş kimi yanaşaq, ehtiyacı olanlara yardım edək, əhdlərimizə sadiq olaq və hər işimizdə Allahın razılığını qazanmağa çalışaq. Çünki ən böyük qardaşlıq, iman qardaşlığıdır və bu qardaşlıq dünyada da, axirətdə də bizə şəfaətçi olacaqdır.