Sure Enfâl — Ayet 72

Kelime Anlamları:

• Âvâ (آووا): Barındırdılar, yerlerine yerleştirdiler, evlerine misafir edip himaye ettiler.
• Nasarû (نصروا): Yardım ettiler, destek oldular, din uğrunda mücadele edenlere arka çıktılar.
• Velâyet (ولاية): Dostluk, yardım, koruma ve miras hakkını kapsayan yakınlık ve himaye bağı.
• İstensarûküm (استنصركم): Sizden yardım istediler, sizi çağırıp destek talep ettiler.
• Mîsâk (ميثاق): Antlaşma, sözleşme, iki taraf arasında yapılan güvence ve ahit.

Tefsir:

Bu mübarek âyet, iman kardeşliğinin kan bağından ve dünyevî menfaatlerden çok daha güçlü bir bağ olduğunu bizlere öğretmektedir. Yüce Allah, önce gerçek müminlerin iki büyük grubunu zikreder: Birincisi, iman edip yurtlarını, ailelerini, mallarını terk ederek Allah yolunda hicret eden ve canlarıyla mallarıyla cihat eden muhacirlerdir. İkincisi ise, bu kardeşlerini bağrına basan, onları evlerine yerleştiren, mallarını paylaşan ve Allah'ın dinine yardım eden ensardır. İşte bu iki grup, birbirinin gerçek dostu ve velîsidir; aralarındaki bağ, iman bağıdır ve bu bağ, her türlü akrabalık bağının önüne geçmiştir.

Âyetin devamında, iman ettiği hâlde hicret etmeyip küfür diyarında kalan müminlerden bahsedilir. Onların henüz hicret etmedikleri sürece, müminler üzerinde bir velâyet ve miras hakkı yoktur. Çünkü hicret, imanın gereğidir ve kişinin dinini yaşayabilmesi için şarttır. Ancak bu, onlara sırt çevrileceği anlamına gelmez. Eğer dinleri uğrunda zulme uğrar ve sizden yardım isterlerse, onlara yardım etmek üzerinize farzdır. Fakat bu yardım, aranızda antlaşma bulunan bir topluluğa karşı yapılmaz; ahde vefa, imanın gereğidir. Allah Teâlâ, sizin gizli açık bütün yaptıklarınızı görmektedir ve herkese niyetine göre karşılık verecektir.

Bu âyet, kardeşliğin, fedakârlığın ve ahde vefanın ne kadar yüce bir makam olduğunu gösterir. Bugün bizler de bu dersi almalıyız: Din kardeşimiz darda kaldığında ona koşmalı, zulme uğradığında yanında olmalı, ama verdiğimiz sözleri de asla çiğnememeliyiz. İşte bu, Allah'ın razı olduğu gerçek mümin ahlâkıdır.