توبہ سۈرىسى — ئايەت 107

1) بەزى سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• ضِرَارًا: زىيان يەتكۈزۈش، زىيان قىلىش مەقسىتىدە.
• إِرْصَادًا: كۈتۈپ تۇرۇش، تەييارلىق قىلىپ ساقلاش، بىرەر كىشىنى كۈتۈش ئۈچۈن جاي تەييارلاش.
• الْحُسْنَى: ياخشىلىق، چىرايلىق ئىش، ياخشى نىيەت.
• لَيَحْلِفُنَّ: ئۇلار چوقۇم قەسەم ئىچىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇناپىقلارنىڭ بىر گۇرۇھى ھەققىدە نازىل بولغان. ئۇلار مەدىنىدە «مەسجىد» نامى بىلەن بىر بىنا سالغان، ئەمما ئۇنىڭ مەقسىتى ئىبادەت ئەمەس، بەلكى بىر قانچە بۇزغۇنچىلىق ئىدى:

بىرىنچىدىن، ئۇلار بۇ بىنانى مۇسۇلمانلارغا زىيان يەتكۈزۈش ئۈچۈن سالغان. ئۇلار مەسجىد قۇباغا زىيان يەتكۈزۈشنى، مۇسۇلمانلارنىڭ ئۇ يەردىكى جەمئىيىتىنى بۇزۇشنى كۆزدە تۇتقان.

ئىككىنچىدىن، ئۇلار بۇ ئىش بىلەن كۇفرىنى كۈچەيتىشنى، مۇناپىقلىقنى تارقىتىشنى مەقسەت قىلغان.

ئۈچىنچىدىن، ئۇلار مۇئمىنلەرنىڭ ئارىسىغا ئىختىلاپ سېلىپ، ئۇلارنى پارچىلاشنى ئويلاشقان. ئۇلار بۇ مەسجىدنى باھانە قىلىپ، مۇسۇلمانلارنى ئىككىگە بۆلۈشنى پىلانلىغان.

تۆتىنچىدىن، ئۇلار بۇ جايىنى ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە قارشى ئۇرۇش قىلغان كىشىنى كۈتۈپ تۇرۇش ئۈچۈن تەييارلىغان. بۇ كىشى ئەبۇ ئامىر رائىھ ئىدى. ئۇ ئىلگىرى رىملىقلارنىڭ يېنىغا چىقىپ، ئۇلارنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قارشى ئۇرۇشقا تەشۋىق قىلغان ۋە مۇناپىقلارغا خەت يېزىپ: «مېنىڭ كېلىشىم ئۈچۈن بىر مەسجىد ساڭلار» دەپ بۇيرۇغان ئىدى.

ئاندىن ئاللاھ تەئالا ئۇلارنىڭ قەسەم ئىچىدىغانلىقىنى خەۋەر بېرىدۇ: ئۇلار: «بىز بۇ مەسجىدنى پەقەت ياخشىلىق ئۈچۈن سالدۇق، مەقسىتىمىز مۇسۇلمانلارغا قۇلايلىق يارىتىش، ئاجىزلار ۋە كېسەللەرگە ياردەم قىلىش ئىدى» دەپ قەسەم ئىچىدۇ. ئەمما ئاللاھ تەئالا ئۇلارنىڭ يالغانچى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ئۇلارنىڭ دىلىدا ياخشىلىق يوق، بەلكى زىيان ۋە مۇناپىقلىق بار ئىدى.

بۇ ئايەتتىن ئالىمىز: نىيەت ئىبادەتنىڭ ئاساسىدۇر. بىر ئىش سىرتىدىن ياخشى كۆرۈنسىمۇ، ئەگەر نىيەت بۇزۇق بولسا، ئۇ ئىش قوبۇل بولمايدۇ. شۇنداقلا، مۇسۇلمانلارنىڭ بىرلىكىنى بۇزىدىغان، ئۇلارنىڭ ئارىسىغا ئىختىلاپ سېلىدىغان ھەر قانداق ئىش ئىسلامدا قاتتىق چەكلىنىدۇ. بىز ھەمىشە ئىخلاس بىلەن ئىش قىلىشىمىز، مۇسۇلمانلارنىڭ ئىتتىپاقلىقىنى قوغداشىمىز كېرەك. ئاللاھ تەئالا بىزنى مۇناپىقلارنىڭ يولىدىن ساقلىسۇن ۋە ئىخلاسلىق قۇللارىدىن قىلسۇن.