سوره توبه — آیه 107

## تفسیر آیه ۱۰۷ سوره توبه

### معنای واژگان:

• ضِرار: به معنای زیان رساندن و ضرر زدن است.
• إِرْصاداً: به معنای آماده کردن و مهیا ساختن محلّی برای کاری است.
• حارَبَ اللهَ وَرَسولَهُ: یعنی با خدا و پیامبرش جنگید و دشمنی کرد.

### تفسیر آیه:

این آیه به گروهی از منافقان اشاره دارد که مسجدی ساختند تا با آن به مسلمانان آسیب برسانند. آنان این مسجد را برای اهداف شوم زیر بنا کردند:

1. ضرار (زیان رساندن): آنان میخواستند با ساختن این مسجد، به مسجد قُبا که محل تجمع مؤمنان بود، ضربه بزنند و وحدت مسلمانان را بر هم بزنند.
2. کفر: هدف آنان تقویت کفر و نفاق در جامعه اسلامی بود، نه عبادت و بندگی خدا.
3. تفریق بین مؤمنان: آنان میخواستند با ایجاد یک مرکز عبادی جدید، مؤمنان را از یکدیگر جدا کنند و اختلاف و تفرقه در صفوف مسلمانان بیندازند، به گونهای که برخی در مسجد آنان و برخی در مسجد قبا نماز بخوانند.
4. إرصاد (آمادهسازی): این مسجد را به عنوان پایگاه و محل آمادهباش برای کسی ساخته بودند که از پیش با خدا و پیامبرش جنگیده بود؛ یعنی «ابوعامر راهب» که فردی فاسق و منافق بود و به سرزمین روم رفته بود تا لشکری برای جنگ با پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) فراهم کند. او به منافقان نامه نوشته بود که مسجدی برای او بسازند تا پس از بازگشت، از آنجا به عنوان پایگاه عملیات خود استفاده کند.

سپس خداوند متعال دروغگویی آنان را آشکار میسازد و میفرماید: این منافقان به شدت سوگند یاد میکنند که ما جز نیکی و خیرخواهی قصدی نداشتیم؛ مثلاً میگفتند میخواستیم به ناتوانان و کسانی که در شبهای سرد و گرم نمیتوانستند به مسجد قبا بیایند، کمک کنیم و مسجدی نزدیکتر برایشان بسازیم. اما خداوند شهادت میدهد که آنان دروغگو هستند و نیّت آنان جز شرّ و فساد نبوده است.

### فواید و درسهای آیه:

• نفاق و دورویی: این آیه نشان میدهد که منافقان همواره در کمیناند و ممکن است حتی کارهای به ظاهر خیر مانند ساختن مسجد را برای ضربه زدن به اسلام و مسلمانان انجام دهند. مؤمن باید هوشیار باشد و به ظاهر افراد اعتماد کامل نکند.
• اهمیت نیّت در اعمال: ارزش هر عمل به نیّت آن است. عملی که با نیّت خالص برای خدا انجام شود، ارزشمند است، اما اگر نیّت پلید باشد، حتی عبادت ظاهری نیز مورد قبول خداوند نیست.
• حفظ وحدت مسلمانان: هر اقدامی که باعث تفرقه و اختلاف در صفوف مسلمانان شود، محکوم است و باید با آن مقابله کرد.
• نظارت الهی بر نیّتها: خداوند از نیّتهای درونی انسانها آگاه است و دروغگویان را رسوا میکند. هیچ کس نمیتواند با سوگندهای دروغ، خدا را فریب دهد.
• عاقبت کار منافقان: مسجد ضرار در نهایت به دستور پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) ویران و آتش زده شد تا نشانهای باشد برای همیشه که هر بنایی که بر پایه نفاق و دشمنی با اسلام بنا شود، محکوم به نابودی است.