سوره توبه — آیه 37

معانی کلمات:

• نَسیء: به تأخیر انداختن حرمت ماههای حرام و جابهجا کردن آنها با ماههای دیگر گفته میشود.
• زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ: افزایش کفر و گمراهی.
• يُضَلُّ: گمراه میکند.
• لِيُوَاطِئُوا: تا موافقت و هماهنگی ایجاد کنند.
• عِدَّةَ: تعداد و شماره.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از انحرافات بزرگ عرب جاهلیت اشاره میکند. آنها در دوران جاهلیت، چهار ماه حرام (ذیقعده، ذیحجه، محرم و رجب) را که خداوند احترام آنها را واجب کرده بود، بر اساس منافع و خواستههای خود تغییر میدادند. گاهی ماه حرام را حلال میشمردند و به جای آن، یک ماه دیگر را حرام اعلام میکردند تا بتوانند در ماه حرام بجنگند یا به امور دیگری بپردازند که در حالت عادی جایز نبود. این کار آنها، یعنی تأخیر انداختن حرمت ماههای حرام و جابهجایی آنها، چیزی جز افزایش کفر و گمراهی نبود. زیرا آنها با این عمل، نه تنها احکام الهی را نادیده میگرفتند، بلکه بر کفر خود نیز میافزودند.

شیطان این عمل زشت را برای آنها آراسته و زیبا جلوه داده بود، به گونهای که فکر میکردند کار درستی انجام میدهند. آنها یک سال ماه حرام را حلال میشمردند و سال دیگر همان ماه را حرام اعلام میکردند تا تعداد ماههای حرام را با آنچه خداوند تعیین کرده بود، هماهنگ کنند. اما در حقیقت، آنها با این کار، حرام خدا را حلال و حلال خدا را حرام میکردند. خداوند متعال در پایان آیه تأکید میکند که این افراد کافر و گمراه، هرگز به راه حق و صواب هدایت نمیشوند، زیرا آنها با اختیار خود راه کفر و گمراهی را برگزیدهاند و خداوند نیز کافران را به راه راست هدایت نمیکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت احترام به احکام الهی: این آیه نشان میدهد که تغییر دادن احکام خداوند بر اساس هوا و هوس، گناهی بزرگ و موجب افزایش کفر و گمراهی است. مسلمانان باید در تمام امور زندگی، به ویژه در مسائل عبادی و شرعی، از دستورات الهی پیروی کنند و هیچگاه آنها را با سلیقه شخصی تغییر ندهند.
2. نقش شیطان در فریب انسانها: شیطان همواره در تلاش است تا اعمال زشت و ناپسند را برای انسانها زیبا جلوه دهد. مؤمنان باید با تقوا و بصیرت، فریبهای شیطان را بشناسند و از آنها دوری کنند.
3. عاقبت کافران و گمراهان: کسانی که با علم و آگاهی، احکام الهی را زیر پا میگذارند و به دنبال هواهای نفسانی میروند، از هدایت الهی محروم میشوند و عاقبت آنها جز گمراهی و نابودی نیست.
4. ضرورت پیروی از قرآن و سنت: این آیه مسلمانان را به پیروی کامل از قرآن و سنت پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) دعوت میکند و هشدار میدهد که هرگونه بدعت و نوآوری در دین، موجب گمراهی و دوری از رحمت الهی خواهد شد.