Tövbə surəsi — Ayə 74

Sözlərin izahı:

• يَحْلِفُونَ — and içirlər, qəsəm edirlər.
• كَلِمَةَ الْكُفْرِ — küfr sözü; yəni İslamı inkar edən, Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) və ya dinə tənə edən söz.
• هَمُّوا — niyyət etdilər, qəsd etdilər.
• مَا لَمْ يَنَالُوا — nail olmadıqları şeyi; yəni Peyğəmbərə sui-qəsd etmək istədilər, amma buna müvəffəq ola bilmədilər.
• نَقَمُوا — qınadılar, eyib tutdular, narazı qaldılar.
• أَغْنَاهُمُ — onları dövlətli etdi, ehtiyacsız qıldı.
• يَتَوَلَّوْا — üz çevirsələr, imandan dönsələr.
• وَلِيٍّ — himayədar, dost, kömək edən.
• نَصِيرٍ — yardımçı, köməyə gələn.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə münafiqlərin ikiüzlülüyünü və hiyləgərliyini açıq-aydın göstərir. Onlar Allahın adı ilə and içib deyirdilər ki, guya Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) və möminlərə qarşı heç bir pis söz deməyiblər. Lakin onlar yalan danışırdılar. Həqiqətdə isə onlar küfr sözünü demiş, İslamı zahirdə qəbul etdikdən sonra küfrə düşmüşdülər. Onların niyyəti daha da ağır idi: Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) sui-qəsd etmək istəmişdilər, amma Allah onları buna müvəffəq etmədi.

Bu münafiqlərin möminlərə qarşı kin və düşmənçiliyinin səbəbi nə idi? Onların möminlərdən qınadıqları, eyib tutduqları yeganə şey o idi ki, Allah və Onun Rəsulu öz lütfü ilə onları dövlətli etmişdi. Axı Mədinə əhalisi Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) hicrətindən əvvəl çətinlik və yoxsulluq içində yaşayırdılar. Peyğəmbər gəldikdən sonra isə Allahın ona bəxş etdiyi qənimətlər və bərəkət sayəsində onlar rahatlığa və firavanlığa qovuşdular. Yəni onların qınadıqları şey əslində nemət idi — bu isə onların nankorluğunu və ağılsızlığını göstərir.

Sonra Allah onlara tövbə qapısını açıq qoyur: əgər onlar küfr və nifaqdan əl çəkib Allaha tövbə etsələr, bu, onlar üçün özlərinin davam etdirdikləri nifaqdan daha xeyirli olar. Çünki tövbə insanı həm dünyada, həm də axirətdə xoşbəxtliyə aparır. Lakin əgər onlar tövbədən üz çevirib küfr və nifaqda israr etsələr, Allah onları həm bu dünyada möminlərin əli ilə rüsvayçılıq və ölümlə, həm də axirətdə Cəhənnəm atəşi ilə şiddətli bir əzaba düçar edər. O gün onları heç kim qurtara bilməz — nə bir himayədar, nə də bir yardımçı tapılar.

Ey insan! Gör necə də gözəl bir dindir İslam — Allah Öz qullarına tövbə qapısını hər zaman açıq qoyur. Nə qədər günah etsən də, səmimi qəlbdən Allaha üz tutsan, O səni bağışlayar. Elə isə gəl, bu tövbə fürsətini dəyərləndir, nifaqdan və küfrdən uzaq dur, Allaha şükür et ki, səni bu nemətlərlə bəzəyib. Unutma ki, Allahın verdiyi nemətlərə şükür etmək, onları inkar etməmək hər bir möminin borcudur.