Ат-Тауба сүрөсү — Аят 8

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• كَيْفَ (кайфа): «Кантип?» деген мааниде. Бул жерде таң калуу жана четке кагуу маанисинде келген — бутпарастар менен келишим түзүүнүн негизсиздигин билдирет.
• يَظْهَرُوا (йазхару): «Үстөмдүк кылышса, жеңишке жетишсе» дегенди билдирет.
• يَرْقُبُوا (йаркубу): «Көзөмөлдөшпөйт, сакташпайт, эске алышпайт» деген мааниде.
• إِلًّا (иллан): «Туугандык, жакындык байланыш» дегенди түшүндүрөт.
• ذِمَّةً (зимматан): «Келишим, убада, коргоо милдети» деген мааниде.
• يُرْضُونَكُم بِأَفْوَاهِهِمْ (йурдуунакум би-афваахихим): «Ооздору менен гана силерди ыраазы кылышат» — башкача айтканда, тилдери менен жакшы сүйлөп, жүрөктөрүндө башканы жашырышат.
• تَأْبَىٰ (таъбаа): «Баш тартат, кабыл албайт» дегенди билдирет.
• فَاسِقُونَ (фаасикуун): «Аллахтын буйругун бузуучулар, келишимди бузуучулар» деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктер менен болгон келишимге ишенбөө керектигин эскертет. Алар менен кандай гана келишим түзүлбөсүн, эгер алар силерге каршы күч алып, үстөмдүк кыла алса, анда алар силерге эч кандай туугандыкты да, келишимди да эске алышпайт. Алар силерге ырайым кылбайт, келишимди да сакташпайт. Демек, алардын келишиминин өзүндө эч кандай берилгендик жок.

Алар силерди ооздору менен гана ыраазы кылууга аракет кылышат — сырткы көрүнүштө жакшы сүйлөп, жылмайып, жакшы мамиле көрсөтүшөт. Бирок алардын жүрөктөрү муну кабыл албайт, ички дүйнөлөрүндө силерге каршы душмандыкты жана кастыкты сакташат. Алардын көпчүлүгү Аллахтын буйруктарын бузуучулар, келишимге кыянаттык кылуучулар. Ошондуктан алардын сырткы жакшы сүйлөгөн сөздөрүнө алданып калбоо керек.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллах Таала Өз ыймандуу пенделерин эскертип, коргоп турат. Бул аят ыймандууларга душмандарынын ички ниетин ачып берет. Аллах алардын сырткы жылмаюусуна алданып калбашын каалайт. Бул — Аллахтын ыймандууларга болгон мээриминин жана камкордугунун белгиси.
• Ыймандуу болуу — акылдуулук жана сергектик. Ислам дини бизди адамдардын сырткы көрүнүшүнө гана ишенип калбай, алардын иш-аракеттерине, жүрүм-турумуна көңүл бурууга чакырат. Бул — акылдуулуктун жана сергектиктин белгиси.
• Аллах адилеттүү. Ал эч кимге зулумдук кылбайт. Ким келишимди бузса, анын жообун өзү берет. Бул аят бизге адилеттик жана чынчылдык эң негизги баалуулуктар экенин үйрөтөт.
• Ислам — тынчтык жана ишеним дини. Аллах ыймандууларга душмандары менен да келишим түзүүгө уруксат берет, бирок келишимди бузуучуларга ишенбөөнү буйруйт. Бул — Исламдын тынчтыкты жана коопсуздукту кандай баалагандыгын көрсөтөт.
• Куран — акыл жана жүрөк үчүн нуру. Бул аят бизге Курандын ар бир сүйлөмүндө терең акылмандык жана турмуштук сабак бар экенин көрсөтөт. Куранды окуп, андан сабак алган адам бул дүйнөдө да, акыретте да жеңишке жетет.