Сураи Аль-Бакара — Оят 124

1. Маънои калимаҳои муҳим:

• ابْتَلَى: имтиҳон кард, озмуд.
• بِكَلِمَاتٍ: бо суханон/фармонҳое, ки Аллоҳ таъоло ба Иброҳим (а) амр кард — яъне шариатҳо ва таколифи динӣ.
• فَأَتَمَّهُنَّ: пас онҳоро ба пуррагӣ иҷро кард ва ба анҷом расонд.
• إِمَامًا: пешво, қудува, касе ки мардум дар амал ва ахлоқ аз ӯ пайравӣ мекунанд.
• ذُرِّيَّتِي: насл, фарзандони ман.
• لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ: аҳди Ман (яъне имомат дар дин) ба золимон намерасад.

1. Тафсири оят:

Аллоҳи таъоло дар ин оят Паёмбари Худ (с) ва ҳамаи мӯъминонро ба ёдоварӣ аз саргузашти бузурги Иброҳим (а) даъват мекунад. Замони он буд, ки Аллоҳ бандаи худ Иброҳимро бо фармонҳо ва таколифи динӣ озмуд — яъне вазифаҳои вазнин ва сангини шаръиро ба ӯ вогузор кард. Иброҳим (а) ҳамаи онҳоро бо тамоми сидқу ихлос ва пурра иҷро намуд ва ҳеҷ яке аз онҳоро ноқис нагузошт.

Пас аз ин озмоиши бузург, Аллоҳ ба ӯ хабар дод: «Ман туро барои мардум пешво ва қудува мегардонам» — яъне мардум дар амал, ахлоқ ва ибодат аз ту пайравӣ хоҳанд кард. Иброҳим (а) ин неъмати бузургро пазируфт ва бо умед ба Аллоҳ илтимо кард: «Эй Парвардигорам, аз наслу фарзандони ман низ пешвоёне қарор деҳ, ки мардум аз онҳо пайравӣ кунанд». Аллоҳи таъоло дар посух фармуд: «Аҳди Ман — яъне имомат ва пешвоӣ дар дин — ба золимон намерасад». Яъне касе аз наслат, ки бо зулм ва нофармонӣ худро олуда кунад, ба ин мартабаи олӣ нахоҳад расид.

Аз ин оят равшан мешавад, ки мартабаи имомат ва пешвоӣ дар дин мартабаи бузург ва волоест, ки Аллоҳ онро танҳо ба бандагони солеҳу покдоман ва боихлос мебахшад. Ин мартаба на танҳо бо наслу насаб, балки бо тақво, амали солеҳ ва итоати комил ба даст меояд. Ҳамчунин ин оят нишон медиҳад, ки зулм ва нофармонӣ монеи расидан ба ин мартабат аст, ҳатто агар касе аз наслу фарзандони паёмбарон бошад.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меоянд ва мардумро ба ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

• Ислом дини амал ва кӯшиш аст: Иброҳим (а) бо иҷрои пурраи фармонҳои Аллоҳ ба мартабаи баланд расид. Ин нишон медиҳад, ки ҳар кас бо ихлос ва амали солеҳ метавонад ба мартабаҳои олӣ дар назди Аллоҳ бирасад.
• Аллоҳ бандагони содиқро дӯст медорад: Ҳангоме ки Иброҳим (а) озмунҳоро бо комёбӣ гузашт, Аллоҳ ӯро пешвои мардум гардонд. Ин ба мо умед мебахшад, ки сабри мо низ беподош намемонад.
• Пешвои ҳақиқӣ бояд покдоман бошад: Ин оят таъкид мекунад, ки золимон ба мартабаи пешвоии дин намерасанд. Ин ба мо ёд медиҳад, ки дар интихоби пешво ва қудуваи худ эҳтиёткор бошем ва аз солеҳон пайравӣ кунем.
• Қуръон китоби ҳидоят ва ибрат аст: Саргузашти Иброҳим (а) барои мо дарс аст, ки бо итоат ва ихлос метавонем ба неъматҳои бузурги Аллоҳ ноил шавем.
• Умед ба раҳмати Аллоҳ: Ҳарчанд Иброҳим (а) хоҳиш кард, ки аз наслаш низ пешвоёне бошанд, Аллоҳ посух дод, ки ин аҳд ба золимон намерасад — ин нишон медиҳад, ки Аллоҳ одил аст ва ҳар касро мувофиқи амалаш ҷазо медиҳад. Ин моро ба амали нек ва тарки зулм тарғиб мекунад.