بقرہ سۈرىسى — ئايەت 124

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• اِبْتَلَىٰ (ئىبتىلا): سىنىدى، ئىمتىھان قىلدى.
• بِكَلِمَاتٍ (كەلىمات): بۇ يەردە ئاللاھ تەرىپىدىن بېرىلگەن شەرىئەت ھۆكۈملىرى، بۇيرۇق-تەكلىپلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• فَأَتَمَّهُنَّ (فەئەتەممەھۇننە): ئۇلارنى تولۇق ئادا قىلدى، مۇكەممەل ئورۇندىدى.
• إِمَامًا (ئىمامەن): پېشۋا، ئۆلگە، كىشىلەر ئەگىشىدىغان يېتەكچى.
• ذُرِّيَّتِي (زۇررىييەتى): مېنىڭ نەسلىم، ئەۋلادىم.
• عَهْدِي (ئەھدى): مېنىڭ ئەھدىم، ۋەدەم — بۇ يەردە ئىمامەت ۋە پەيغەمبەرلىك مەنىسىدە.
• الظَّالِمِينَ (زالىمىن): زالىملار، گۇناھكارلار، ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەسىنى ئەسلىتىدۇ. ئاللاھ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنى بىر قاتار شەرىئەت ھۆكۈملىرى ۋە تەكلىپلەر بىلەن سىنىغان ئىدى. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇ سىناقلارنىڭ ھەممىسىنى تولۇق ئادا قىلىپ، ئەڭ گۈزەل شەكىلدە ئورۇندىدى. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا: «مەن سېنى كىشىلەرگە پېشۋا قىلىمەن، كىشىلەر سېنىڭ ئەمەلىڭ ۋە ئەخلاقىڭدا سەندىن ئۆلگە ئالىدۇ» دېدى. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇ ئۇلۇغ مەرتىۋىگە شۈكۈر قىلىپ، يەنە تەۋەززۇ بىلەن: «پەرۋەردىگارىم! مېنىڭ ئەۋلادىمدىنمۇ پېشۋالار قىلغايسەن» دەپ سورىدى. ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا جاۋاب بېرىپ: «مېنىڭ ئەھدىم — يەنى دىندىكى ئىمامەت — زالىملارغا يەتمەيدۇ» دېدى. يەنى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ نەسلىدىن كېلىدىغان كىشىلەر ئىچىدە زۇلۇم قىلغانلار بولسا، ئۇلار بۇ شەرەپلىك مەرتىۋىگە ئېرىشەلمەيدۇ. بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىمامەت ۋە پەيغەمبەرلىك ئاللاھنىڭ ئەھدىسى بولۇپ، ئۇ پەقەت تەقۋادار ۋە ئادىل كىشىلەرگە بېرىلىدۇ، زالىملارغا ھەرگىز بېرىلمەيدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنى تۈرلۈك سىناقلار بىلەن سىنايدۇ، سىناقلارغا سەۋر قىلىپ، بۇيرۇقلارنى تولۇق ئادا قىلغان كىشىلەر ئۈچۈن ئۇلۇغ مەرتىۋىلەر بار.
• ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ھاياتى ئۈلگە-ئىبرەت بولۇپ، ئۇ كىشىلەرگە پېشۋا قىلىنغان، بىز ئۇنىڭ ئەمەلى ۋە ئەخلاقىدىن ئۆلگە ئېلىشىمىز كېرەك.
• ئىمامەت ۋە يېتەكچىلىك ئاللاھنىڭ ئەھدىسى بولۇپ، ئۇ پەقەت ئادىل، تەقۋادار كىشىلەرگە بېرىلىدۇ؛ زۇلۇم قىلغانلار بۇ شەرەپكە ئېرىشەلمەيدۇ.
• ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆز ئەۋلادى ئۈچۈن قىلغان دۇئاسى ۋە ئاللاھنىڭ ئۇنىڭغا بەرگەن جاۋابى، ئەۋلاد-ئەجدادنىڭ ياخشى بولۇشى ئۈچۈن دۇئا قىلىشنىڭ مۇھىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلام ئۈممىتىنى ئادىللىق، تەقۋالىق ۋە ياخشى ئەمەللەرگە ئىنتىلدۈرۈپ، ئاللاھنىڭ ئەھدىسىگە لايىق بەندە بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.