Аль-Бакара сүресі — Аят 30

1. Сөздердің мағынасы:

• خَلِيفَةً — халифа, яғни жерде Аллаһтың заңдарын орындаушы, бірінен кейін бірі келетін мұрагер.
• يُفْسِدُ — бұзады, бүлдіреді.
• يَسْفِكُ الدِّمَاءَ — қан төгеді.
• نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ — Сені мадақтап, пәктейміз, «Субханаллаһи уа бихамдиһи» дейміз.
• نُقَدِّسُ لَكَ — Сені барлық кемшіліктен пәк деп ұлықтаймыз.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала Мұхаммед пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) адамдарға еске салуды бұйырады: Бір кезде Раббың періштелерге: «Мен жер бетінде халифа — бірінен кейін бірі келетін, жерді Аллаһқа құлшылық ету арқылы игеріп, әділдік орнататын адамзатты жаратамын», — деді. Періштелер бұл туралы сұрақ қойды. Бұл сұрақ қарсылық немесе наразылық емес, керісінше, хикметті білуге деген ұмтылыс еді: «Олар жер бетінде бүлік шығарып, бір-бірінің қанын төгеді. Ал біз Сені үнемі мадақтап, пәктеп, ұлықтап, Саған құлшылық етуден бір сәт те тоқтамаймыз. Осындай пенделерді жаратудың хикметі неде?» — деп сұрады. Сонда Аллаһ оларға: «Мен сендер білмейтін нәрсені білемін. Бұл жаратылыста үлкен хикметтер, адамзатты халифа етуде ұлы мақсаттар бар», — деп жауап берді. Яғни, адамзат арасында пайғамбарлар, әулиелер, шәһидтер, шынайы мүміндер, ғалымдар, әділ билеушілер келеді. Олардың ішінде періштелерден де артық дәрежеге жететіндер болады. Сондай-ақ, адамзаттың еркіндігі, сынақ пен жауапкершілік, күнә мен тәубе, кешірім мен мейірім сияқты ұлы хикметтер осы жаратылыста көрініс табады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһ Тағаланың әділ әрі дана жаратушы екенін білеміз. Ол жаратқан нәрсенің бәрінде хикмет бар.
• Адамзат жер бетінде Аллаһтың өкілі ретінде әділдік орнатып, жерді игеруге, жақсылық пен ізгілікті таратуға міндетті.
• Періштелердің сұрағы — білуге деген ұмтылыстың үлгісі. Білмеген нәрсені сұрау — кемшілік емес, керісінше, ізденістің белгісі.
• Аллаһтың «Мен сендер білмейтін нәрсені білемін» деген сөзі — Аллаһтың шексіз біліміне мойынсұнудың, Оның әміріне сенудің үлгісі.
• Адамзаттың жаратылуы — Аллаһтың мейірімі мен кешірімінің көрінісі. Адам күнә жасаса да, тәубе етіп, Аллаһқа қайта оралуға мүмкіндігі бар.
• Бұл аят бізді Аллаһтың хикметіне сенуге, Оның әмірлерін қабылдауға, өзімізге жүктелген халифалық міндетті адал орындауға шақырады.
• Ислам — адамды жер бетінде жақсылық пен әділдік орнатуға бастайтын дін. Ол адамның қадір-қасиетін биікке көтеріп, оны Аллаһтың алдында жауапты етеді.