Sure Bakara — Ayet 30

Kelime Anlamları:

• Halife: Yeryüzünde birbirinin yerine geçecek, Allah'ın emirlerini uygulayacak ve yeryüzünü imar edecek nesiller.
• Yüfşidü: Bozgunculuk yapmak, fesat çıkarmak, düzeni bozmak.
• Yesfikü'd-dimâ: Kan dökmek, haksız yere cana kıymak.
• Nüsebbihu bi hamdik: Seni hamdinle tesbih ederiz, yani Seni her türlü eksiklikten uzak tutar, överek anarız.
• Nükaddisü leke: Seni takdis ederiz, yani Seni her türlü noksanlıktan tenzih eder, ulularız.

Tefsir:

Ey Resul! Rabb'inin meleklere: "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım" dediği anı hatırla ve insanlara aktar. Allah Teâlâ, yeryüzünü imar edecek, birbirinin yerine geçecek ve O'nun emirlerini uygulayacak bir varlık olan Hz. Âdem'i ve onun soyunu yaratacağını meleklere bildirdiğinde, melekler bu durumu hayretle karşıladılar. Onlar, daha önce yeryüzünde kan döken ve bozgunculuk yapan varlıkların yaşadığını biliyorlardı. Bu sebeple, ilimlerine dayanarak ve gerçekten öğrenmek amacıyla şöyle sordular: "Ey Rabbimiz! Sen yeryüzünde bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz Seni hamdinle tesbih ediyor, Seni her türlü eksiklikten uzak tutuyor ve yalnızca Sana ibadet ediyoruz."

Meleklerin bu sorusu, Allah'ın emrine karşı gelmek veya O'na itiraz etmek değildi. Onlar, yaratılıştaki hikmeti öğrenmek isteyen, samimi birer öğrenci gibiydiler. Bu soru, aynı zamanda insanın yeryüzündeki görevinin ne kadar büyük ve önemli olduğunu da gözler önüne sermektedir.

Yüce Allah, meleklerin bu sorusuna, onların bilmedikleri bir gerçeği işaret ederek cevap verdi: "Şüphesiz ben sizin bilmediğiniz şeyleri bilirim." Allah Teâlâ, insanın yaratılışında pek çok hikmetler olduğunu, bu hikmetlerin meleklerin bilgisi dışında kaldığını buyurdu. İnsan, sadece bozgunculuk yapacak bir varlık değildi; aksine içinde peygamberler, sıddıklar, şehitler ve salihler barındıracak, yeryüzünü imar edecek, ilmiyle, ibadetiyle ve ahlakıyla Allah'ın halifeliğini üstlenecekti. İşte bu büyük sır, meleklerin bilemediği ve Allah'ın bildiği bir hikmetti.

Davet ve İbret:

Bu ayet, bizlere Allah'ın her işinde sayısız hikmetler olduğunu ve O'nun ilminin her şeyi kuşattığını öğretmektedir. Bizler bazen olayların görünen yüzüne bakarak hüküm verebiliriz; ancak Allah, görünmeyen tarafları da bilir. İnsan olarak yaratılmamız, bizlere verilen en büyük şereftir. Bu şerefin hakkını vermek için yeryüzünde iyiliği yaymalı, bozgunculuktan kaçınmalı ve Allah'ın emirlerine sımsıkı sarılmalıyız. Unutmayalım ki her birimiz, yeryüzünde Allah'ın halifesiyiz. Bu halifelik görevini en güzel şekilde yerine getirmek, hem dünyamızı hem de ahiretimizi mamur edecektir. Rabbimiz, bizleri kendisine halife olarak seçtiği için ne büyük bir lütuf! Bu lütfun kıymetini bilerek, O'na hamd ve şükürle ibadet edelim.