સૂરા અલ-બકરા — આયત 30

શબ્દોની સમજૂતી:

• خَلِيفَةً: અનુગામી, પ્રતિનિધિ — એટલે કે જે એક પછી એક પૃથ્વી પર વસે અને અલ્લાહના આદેશોનું પાલન કરીને પૃથ્વીને વસાવે.
• نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ: અમે તમારી પ્રશંસા સાથે તમારી પવિત્રતાનું વર્ણન કરીએ છીએ.
• نُقَدِّسُ لَكَ: અમે તમને પવિત્ર માનીએ છીએ, તમારા જલાલની યોગ્યતા ન હોય તેવી દરેક વસ્તુથી તમને પાક માનીએ છીએ.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા પોતાના નબી (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ને કહે છે કે યાદ કરો તે વખતને, જ્યારે તમારા રબે ફરિશ્તાઓને કહ્યું: "હું પૃથ્વી પર એક ખલીફા (અનુગામી) બનાવવાનો છું." એટલે કે એવો માણસ, જે પૃથ્વી પર અલ્લાહના આદેશો અનુસાર જીવન વિતાવે અને પેઢી દર પેઢી એકબીજાનો વારસદાર બને.

ફરિશ્તાઓએ પોતાના રબને પૂછ્યું — આ પ્રશ્ન જિજ્ઞાસા અને માર્ગદર્શન મેળવવા માટે હતો, વિરોધ કે આક્ષેપ માટે નહીં — કે "તમે પૃથ્વી પર એવા લોકોને બનાવશો, જે ત્યાં ફસાદ (અશાંતિ) ફેલાવશે અને નાહક લોહી વહાવશે? જ્યારે અમે તમારી પ્રશંસા સાથે તમારી પવિત્રતાનું વર્ણન કરીએ છીએ, તમારા જલાલને શોભે નહીં તેવી દરેક વસ્તુથી તમને પાક માનીએ છીએ, અને તમારી યાદથી ક્યારેય થાકતા નથી."

તો અલ્લાહે તેમને જવાબ આપ્યો: "હું એવી હિકમતો અને મકસદો જાણું છું, જે તમે નથી જાણતા." એટલે કે માણસની સૃષ્ટિમાં અને તેને પૃથ્વી પર ખલીફા બનાવવામાં જે મહાન હિકમતો અને ઊંડા રહસ્યો છે, તે અલ્લાહ જ જાણે છે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહની હિકમત પર ભરોસો: અલ્લાહ તઆલા જે કંઈ કરે છે, તેમાં ઊંડી હિકમત હોય છે — ભલે આપણને તેની સમજ ન આવે. માણસની સૃષ્ટિમાં પણ અસંખ્ય ભલાઈઓ છુપાયેલી છે.
2. માણસનું સન્માન: અલ્લાહે માણસને પૃથ્વી પર પોતાનો પ્રતિનિધિ બનાવ્યો — આ માણસ માટે અત્યંત મોટું સન્માન છે. આપણે આ સન્માનને યોગ્ય સાબિત કરવું જોઈએ, અલ્લાહની આજ્ઞાપાલન કરીને અને પૃથ્વીને સારી રીતે વસાવીને.
3. ફરિશ્તાઓની ઇબાદતનો પાઠ: ફરિશ્તાઓ સતત અલ્લાહની તસ્બીહ અને પવિત્રતાનું વર્ણન કરે છે — આ આપણને શીખવે છે કે આપણે પણ અલ્લાહના ઝિકર અને ઇબાદતમાં લાગ્યા રહેવું જોઈએ.
4. જ્ઞાનની મર્યાદા સ્વીકારવી: ફરિશ્તાઓએ પ્રશ્ન પૂછ્યો, પણ અલ્લાહે કહ્યું કે "હું જાણું છું જે તમે નથી જાણતા." આ આપણને શીખવે છે કે આપણું જ્ઞાન મર્યાદિત છે,