Toha surasi — Oyat 44

Kalimalarning maʼnolari:

• Qavlan layyinan – yumshoq, muloyim, taʼsirli va nafis soʻz.
• Yatadhakkar – eslab, ibrat olib, vaʼz-nasihatni qabul qiladi.
• Yakhsha – (Allohdan) qoʻrqadi, Uning azobidan hazar qiladi.

Tafsir:

Alloh taolo Muso va Horun alayhissalomga buyuradi: Ey Muso va Horun, sizlar Firʼavnning oldiga boringlar, chunki u haddan oshib ketdi, kufr va zulmda chegarani buzdi. Unga yumshoq, muloyim va taʼsirli soʻz bilan gapiringlar. Soʻzingizda qattiqqoʻllik, qoʻpollik va haqorat boʻlmasin. Chunki yumshoq soʻz qalbga tezroq yetib boradi va taʼsiri kuchliroq boʻladi. Bu muloyimlik bilan gapirishdan maqsad – Firʼavnning es-hushini joyiga keltirish, ibrat olishi va Allohdan qoʻrqib, tavba qilib, iymon keltirishi umid qilinadi. Agar u tavba qilmasa ham, sizlar o'z vazifangizni bajargan boʻlasizlar, gunoh esa uning o'ziga tegishli boʻladi.

Foydalar:

1. Daʼvat va nasihatda yumshoqlik – Islomning asosiy tamoyillaridan biridir. Hatto eng katta dushmanga nisbatan ham muloyim boʻlish buyuriladi, chunki yumshoq soʻz koʻngillarni yumshatadi va haqiqatni qabul qilishga yordam beradi.
2. Alloh taolo bandalarining hidoyat topishini xohlaydi va shu sababli eng ogʻir sharoitda ham rahm-shafqat bilan muomala qilishni buyuradi. Bu esa Islomning rahmdillik diniga aylanganini koʻrsatadi.
3. Daʼvat qiluvchi kishi natijaga emas, balki vazifani toʻgʻri bajarishga eʼtibor qaratishi kerak. Hidoyat berish Allohning qoʻlida, insonning vazifasi esa faqat yetkazish va yaxshi usulda daʼvat qilishdir.
4. Yumshoq muomala – kuchli va hukmron boʻlgan kishiga nisbatan ham qoʻllanilishi lozim. Bu esa musulmonlarning axloqiy yuksakligini va ularning daʼvatidagi goʻzallikni namoyon etadi.