سوره طہ — آيت 44

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قَوْلًا لَّيِّنًا: نرم ۽ مهربان ڳالهه، اهڙي ڳالهه جنهن ۾ تندي ۽ سختي نه هجي.
• لَّعَلَّهُ: شايد هو، اميد آهي ته هو.
• يَتَذَكَّرُ: نصيحت وٺي ۽ ياد ڪري، عبرت حاصل ڪري.
• يَخْشَىٰ: الله کان ڊڄي ۽ خوف ڪري.

2) تفسير:

الله تعاليٰ حضرت موسيٰ ۽ حضرت هارون عليہما السلام کي حڪم ڏنو ته فرعون وٽ وڃو، ۽ ان سان ڳالهائڻ مهل نرمي ۽ مهربانيءَ جو طريقو اختيار ڪريو. ان سان سختي ۽ تندي سان پيش نه اچو، پر اهڙي نموني سان ڳالهايو جيڪا هن جي دل تي اثر ڪري. ممڪن آهي ته هو ان نصيحت کي ياد ڪري ۽ عبرت وٺي، يا الله تعاليٰ کان ڊڄي ۽ پنهنجي سرڪشي ۽ ظلم کان توبه ڪري پنهنجي رب ڏانهن موٽي اچي.

هن آيت مان معلوم ٿئي ٿو ته دعوت ۽ نصيحت جو بهترين طريقو نرمي ۽ مهرباني آهي، جيتوڻيڪ سامهون وارو شخص فرعون جهڙو سرڪش ۽ ظالم هجي. سختي ۽ تندي سان ڳالهائڻ دلين کي سخت ڪري ٿو ۽ ماڻهو حق کان پري ٿي وڃي ٿو، جڏهن ته نرمي ۽ محبت سان ڳالهائڻ دلين کي نرم ڪري ٿو ۽ انسان کي سوچڻ ۽ توبه ڪرڻ تي آماده ڪري ٿو.

3) فائدا ۽ سبق:

• دعوت ۾ نرميءَ جي اهميت: اسلام ڏانهن دعوت ڏيڻ ۽ نصيحت ڪرڻ مهل نرمي ۽ مهربانيءَ جو طريقو اختيار ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته نرم ڳالهه دلين تي وڌيڪ اثر ڪندي آهي.
• اميد ۽ رحمت جو پيغام: الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي فرعون جهڙي سرڪش بادشاهه وٽ به نرميءَ سان ڳالهائڻ جو حڪم ڏنو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته اسلام ۾ رحمت ۽ اميد جو پيغام هر ڪنهن لاءِ آهي، ڀلي هو ڪيترو به گناهگار هجي.
• توبه جو دروازو کليل آهي: جيڪڏهن فرعون جهڙو ظالم به توبه ڪري سگهي ٿو، ته پوءِ هر انسان لاءِ توبه جو دروازو کليل آهي. الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن کي معاف ڪرڻ لاءِ هميشه تيار آهي.
• حڪمت ۽ صبر سان ڪم وٺڻ: دعوت ۽ تبليغ ۾ حڪمت، صبر ۽ نرميءَ جو استعمال ڪرڻ گهرجي، جيئن قرآن ۽ سنت ۾ سيکاريل آهي.
• قرآن جي عالمگير رهنمائي: قرآن مجيد صرف عبادتن جي تعليم نه ٿو ڏئي، پر زندگيءَ جي هر شعبي ۾ بهترين طريقو ۽ اخلاقي رهنمائي پڻ ڏئي ٿو، جيڪا انسانيت جي ڀلائيءَ لاءِ آهي.