Həcc surəsi — Ayə 11

Kəlmələrin mənaları:

• əl-Hərf: Bir şeyin kənarı, qırağı, ucu. Burada imanın sabitliyi və möhkəmliyi əvəzinə, onun kənarında, yəni şübhə və tərəddüd içində olmaq mənasındadır.
• İtməənnə: Arxayın olmaq, ürəyi rahatlıq tapmaq, qəlbən qərar tutmaq.
• Fitnə: Sınaq, çətinlik, bəla, yoxsulluq və ya xəstəlik kimi müsibətlər.
• İnqələbə əla vəchihi: Üzü üstə çevrilmək, geri dönmək, küfrə qayıtmaq.
• Xüsran: Zərər, itki, məğlubiyyət.
• Mübin: Aydın, açıq, bəlli olan.

Təfsir:

Bu ayə, imanı yalnız rahatlıq və nemət içində olan, çətinlik və sınaq anında isə geri dönən insanların halını təsvir edir. Belə insanlar Allahı elə bir vəziyyətdə ibadət edirlər ki, sanki bir dağın və ya divarın kənarında dayanmışlar – nə tam möhkəm dayana bilirlər, nə də rahatlıq tapırlar. Onların imanı köklü və sabit deyil, əksinə, şübhə və tərəddüd üzərində qurulub.

Bu tipli insan, əgər həyatında bir xeyir görsə – sağlamlıq, var-dövlət, uğur – dərhal ürəyi rahatlanır və imanında qalır. Amma əgər bir sınaqla üzləşsə – xəstəlik, yoxsulluq, yaxud hər hansı bir çətinlik – dərhal dinindən şübhəyə düşür və onu günahlandıraraq imandan üz çevirir. Sanki üzü üstə yıxılan bir insan kimi, öz əvvəlki halına, yəni küfrə qayıdır.

Belə bir insan hər iki dünyada zərər çəkir. Dünyada zərər çəkir, çünki küfrə qayıtması onun qismətində olan heç bir şeyi dəyişdirməyəcək – Allahın yazdığı ruzi və ömür yenə də ona çatacaq. Amma o, imanın gətirdiyi rahatlığı, məna və məqsədi itirir. Axirətdə isə zərəri daha böyükdür – o, Allahın əzabına düçar olacaq və Cəhənnəmə girəcək. Bu, açıq-aydın və böyük bir zərərdir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, iman yalnız rahatlıqda deyil, çətinlikdə də sabit qalmalıdır. Allah bizi sınaqlarla imtahan edir ki, kimin həqiqətən mömin olduğu, kimin isə yalnız fayda üçün ibadət etdiyi bəlli olsun. Ey insan! Sənin imanın bir dağın başında qurulmuş ev kimi olsun – külək əsəndə yıxılmasın, yağış yağanda sarsılmasın. Çünki bu dünya nemətləri də, müsibətləri də müvəqqətidir. Əsl qazanc, hər iki halda Allaha bağlı qalmaq və Onun razılığını qazanmaqdır. Unutma ki, sınaq anında səbir göstərənlər üçün Allahın mükafatı böyükdür, və O, heç vaxt bəndələrini zərər içində qoymaz.