Haj surasi — Oyat 32

Kalimalarning ma'nolari:

• Shaa'ir (شعائر): Allohning diniga oid belgi-ramzlar, ibodat joylari va amallari. Bu yerda, ayniqsa, haj ibodatiga oid qurbonlik hayvonlari (hady) va boshqa diniy belgilar nazarda tutilgan.
• Ta'zim qilish (تعظيم): Ulug'lash, hurmat qilish, ularni yaxshi va go'zal deb bilish, ularga ehtirom ko'rsatish.
• Taqvo (تقوى): Allohdan qo'rqib, Uning buyruqlarini bajarish va gunohlardan saqlanish.

Tafsir:

Ya'ni, ey insonlar, sizlarga zikr qilingan narsa — Allohga shirk keltirishdan saqlanish, yolg'on so'zdan tiyilish va haj amallarini to'g'ri bajarishdir. Kim Allohning shaa'irlarini — ya'ni, haj ibodatining belgilarini, qurbonlik hayvonlarini va boshqa diniy ramzlarni ulug'lasa, ularni yaxshi va semiz tanlab, chiroyli deb bilsa, demak bu ish uning qalbidagi taqvoning belgisidir. Chunki bu amallar faqat tashqi ko'rinish uchun emas, balki qalbning Allohga bo'lgan chuqur ehtiromi va qo'rquvidan kelib chiqadi. Qalb taqvosi insonni bunday ezgu ishlarga yetaklaydi. Alloh taolo bu yerda "qalblar" deb alohida ta'kidladi, chunki taqvo va gunohning manbai — aynan qalbdir. Qalb pok bo'lsa, butun vujud pok bo'ladi va amallar ham to'g'ri bo'ladi.

Foydalar:

1. Allohning diniy belgilarini ulug'lash — bu mo'min qalbining belgisidir. Qachonki inson Allohning amrlarini, masalan, haj, namoz, qurbonlik kabi ibodatlarni chin dildan hurmat qilsa, bu uning iymoni mustahkamligidan dalolat beradi.
2. Taqvo faqat tashqi amallarda emas, balki qalbda bo'ladi. Shuning uchun har bir musulmon avvalo qalbini poklashga, Allohga bo'lgan muhabbat va qo'rquvni kuchaytirishga harakat qilishi kerak.
3. Qurbonlik va haj kabi amallar shunchaki urf-odat emas, balki ular orqali banda Allohga yaqinlashadi va Uning buyukligini e'tirof etadi. Bu amallar insonni riyodan, ko'z-ko'rostlikdan saqlaydi va uning ixlosini oshiradi.
4. Islom dini tashqi ko'rinishga ham, ichki holatga ham e'tibor beradi. Shuning uchun musulmon har bir ibodatni ham jismonan, ham ruhan mukammal bajarishga intilishi lozim. Bu esa insonni Allohning sevimli bandasiga aylantiradi va uning hayotini barakali qiladi.