Аль-Фуркан сүрөсү — Аят 68

1. Кээ бир сөздөрдүн мааниси:

• يَدْعُونَ: чакырышат, сыйынышат, дуба кылышат.
• إِلَٰهًا آخَرَ: башка кудайды, башка сыйынууга татыктуу нерсени.
• النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ: Аллах өлтүрүүнү арам кылган жанды.
• إِلَّا بِالْحَقِّ: акыйкат жолу менен гана, б.а. шарият уруксат берген себептер менен гана.
• يَزْنُونَ: зына кылышат, ойноштук кылышат.
• أَثَامًا: күнөөнүн жазасын, азабын.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала ыймандуу пенделеринин сыпаттарын баяндайт. Алар Аллах менен кошо башка кудайга сыйынбайт, Ага эч нерсени шерик кылбайт. Алар Аллах өлтүрүүнү арам кылган жанды акыйкатсыз өлтүрүшпөйт. Шарият уруксат берген учурларда гана — мисалы, казып өлтүргөндүн жазасын берүү, ыймандан кайткан адамды өлтүрүү же үйлөнгөн турмушта зына кылган адамга өлүм жазасын колдонуу сыяктуу акыйкат себептер менен гана — өлтүрүүгө жол берилет. Ошондой эле алар зына кылышпайт, абийирлерин сакташат. Ким ушул чоң күнөөлөрдүн бирин кылса, ал кыямат күнү кылган ишинин жазасын тартат, катуу азапка кабылат.

Бул аяттагы сыпаттар жоо кездеги каапырлардын жоруктарынан айырмаланып, ыймандуулардын таза жолун көрсөтөт. Мушриктер Аллахтан башкага сыйынышкан, кыз балдарды тирүү көмүшкөн, зынаны адал деп эсептешкен. Ал эми ыймандуулар бул жоруктардан алыс болушат. Ким ушул чоң күнөөлөрдү кылса, ага кыяматта оор азап даяр. Бирок бул аяттын уландысында (кийинки аяттарда) Аллах тообо кылгандарга кечирим жана ырайым убада кылганы келген. Демек, ким күнөө кылса да, чын жүрөктөн тообо кылып, ыйманга кайтып, жакшы иштерди кылса, Аллах анын күнөөлөрүн кечирет жана жакшылыктарга алмаштырат. Аллах тообо кылгандарды кечирүүчү жана ырайымдуу.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Таала ыймандуулардын сыпаттарын өзү мактап, аларды каапырлардын жоруктарынан айырмалап көрсөткөн. Бул ыймандуу адамдын ардактуу ордун билдирет.
• Чоң күнөөлөрдөн сактануу — ыймандын белгиси. Аллахка шерик кошуу, акыйкатсыз өлтүрүү жана зына — эң оор күнөөлөр.
• Ким күнөө кылса да, Аллахтын ырайымынан үмүт үзбөө керек. Тообо эшиги ар дайым ачык. Аллах тообо кылгандарды кечирет жана жакшылыктарга алмаштырат.
• Бул аят адамды күнөөгө батуудан сактанууга, Аллахтын буйруктарын аткарууга жана тыюуларынан алыс болууга чакырат.
• Ислам дини адамды тазалыкка, абийирдүүлүккө жана адилеттикке үндөйт. Бул диндин сулуулугу жана анын адамзат үчүн пайдалуу экендиги дагы бир жолу айкын болот.