Oli Imron surasi — Oyat 166

Kalimalarning ma’nolari:

• الْتَقَى الْجَمْعَانِ: ikki to‘qnashgan guruh — mo‘minlar qo‘shini va mushriklar qo‘shini (Uhud jangi).
• فَبِإِذْنِ اللَّهِ: Allohning ilmi, qazosi va qadariga ko‘ra.
• وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ: mo‘minlarni (sadoqatlarini) ma’lum qilish uchun.

Tafsir:

Uhud jangida, ya’ni sizning qo‘shiningiz bilan mushriklar qo‘shini to‘qnashgan kuni sizlarga yetgan o‘lim, jarohat va mag‘lubiyat — bularning barchasi Allohning izni, ilmi va taqdiri bilan bo‘ldi. Bu tasodifan yoki Allohning irodasidan tashqarida sodir bo‘lgan emas. Alloh taolo bu voqeani azaldan bilgan va hikmat bilan shunday qilganki, mo‘minlarning sadoqatini, iymonini va sabr-toqatini ochiq-oydin namoyon qilsin. Ya’ni, sinov orqali haqiqiy mo‘minlar bilan munofiqlar ajratilsin. Chunki qiyinchilik va og‘ir damlarda kimning iymoni mustahkam, kimning yuragi zaif ekani ma’lum bo‘ladi. Bu yerda Alloh taolo mo‘minlarga tasalli berib, ularning boshiga tushgan musibatning behuda emasligini, balki katta hikmat va ibrat uchun ekanini bildirmoqda.

Foydalar:

• Mo‘min kishi har qanday qiyinchilik va musibatda Allohning qazosiga rozi bo‘lishi va sabr qilishi kerak. Chunki hamma narsa Allohning izni va taqdiri bilan bo‘ladi.
• Sinovlar mo‘minning iymonini mustahkamlaydi va uning darajasini yuksaltiradi. Qiyinchiliklar orqali inson o‘z nafsini tarbiyalaydi va Allohga yaqinlashadi.
• Musibatlar mo‘minlar orasidagi sadoqat va birlikni mustahkamlaydi, munofiqlar esa ochiq-oydin ma’lum bo‘ladi. Bu esa jamiyatning poklanishiga sabab bo‘ladi.
• Alloh taolo har bir ishni hikmat bilan qiladi. Inson ba’zan yaxshi ko‘rmagan narsada ham xayr bo‘lishi mumkin. Shuning uchun mo‘min har doim Allohning rejasiga ishonishi va Unga tavakkal qilishi lozim.