Саба сүресі — Аят 19

1. Сөздердің мағынасы:

• بَاعِدْ — алыстат, ұзарт деген мағынада.
• أَسْفَارِنَا — сапарларымыз, жол жүрулеріміз.
• ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ — өздеріне зұлымдық жасады, яғни өздерін зиянға ұшыратты.
• أَحَادِيثَ — әңгіме, аңыз, адамдар айтып жүретін оқиға.
• مَزَّقْنَاهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ — оларды түгел бытыратып, әр жерге тараттық.
• صَبَّارٍ — қиындыққа сабыр ететін, төзімді.
• شَكُورٍ — Аллаһтың нығметтеріне шүкір ететін.

1. Аяттың тәпсірі:

Саба елі Аллаһтың оларға берген мол нығметін — қауіпсіздік пен жақын орналасқан қалаларды, оңай сапарларды бағаламады. Олар бұл рақымға шүкір етудің орнына, тәкаппарлық танытып: «Раббымыз, сапарларымыздың арасын алыстата гөр» деп сұрады. Бұл олардың байлықтарымен мақтанып, жол жүрудің қиындығын көрсету арқылы кедейлерге өздерінің артықшылығын дәлелдеу ниетінен туындады. Осылайша олар Аллаһтың нығметіне нәнқұрлық жасап, өздеріне зұлымдық етті. Сонда Аллаһ олардың тілегін қабыл етіп, аралық қалаларды қиратып, сапарларын шынымен қиынға айналдырды. Нәтижесінде оларды тарихта айтылатын әңгімеге айналдырды — кейінгілер олардың тағдырынан ғибрат алатын болды. Сондай-ақ оларды түгелдей бытыратып, әртүрлі жерлерге таратты, енді олар бір-бірімен байланыса алмайтын болды. Шынында, осы оқиғада — яғни Саба еліне берілген нығметтен кейін олардың күпірлігі мен нәнқұрлығы салдарынан жазаға ұшырауында — әрбір сабырлы әрі шүкіршіл адам үшін үлкен ғибрат бар. Сабырлы дегеніміз — Аллаһқа құлшылықта, күнәдан сақтануда және басына келген қиындықтарға төзе білетін жан. Шүкіршіл дегеніміз — Аллаһтың берген нығметтерін мойындап, оған алғыс айтатын жан.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Аллаһтың нығметтерін бағаламау және нәнқұрлық таныту адамды құрдымға жетелейді. Саба еліне берілген қауіпсіздік пен молшылық — оларға сынақ еді, бірақ олар оны бағаламады.
• Шүкіршілдік — нығметтің сақталуы мен артуының кілті. Кімде-кім Аллаһқа шүкір етсе, Аллаһ оған одан да көбін береді.
• Сабыр — қиындыққа төзу ғана емес, сонымен қатар Аллаһтың әмірлеріне бойұсынуда және тыйымдарынан тыйылуда табандылық таныту.
• Аллаһтың жазасы әділ және ол кейінгі ұрпақтарға ғибрат болып қалады. Тарихтағы халықтардың тағдыры — біз үшін сабақ.
• Адам басына келген әрбір жағдайда Аллаһқа жүгініп, шүкіршілдік пен сабырлықты ұстану — иманның кемелдігінің белгісі.
• Бұл аят бізді Аллаһтың нығметтерін бағалауға, оларды дұрыс пайдалануға және ешқашан нәнқұрлыққа салынбауға шақырады. Ислам — шүкіршілдік пен сабырлық діні, ол адамды әрдайым жақсылыққа бастайды.