Səba surəsi — Ayə 32

Sözlərin izahı:

• اسْتَكْبَرُوا — təkəbbür göstərənlər, özlərini böyük sayanlar; yəni haqqa tabe olmaqdan boyun qaçıran rəhbərlər və başçılar.
• اسْتُضْعِفُوا — zəif sayılanlar, əzilənlər; yəni ardınca gedən, tabe olan kütlə.
• صَدَدْنَاكُمْ — sizi saxladıq, mane olduq, döndərdik.
• الْهُدَىٰ — doğru yol, hidayət; yəni Allahın göstərdiyi haqq yolu.
• مُجْرِمِينَ — günahkarlar, cinayət edənlər; yəni küfrü və şirki öz ixtiyarı ilə seçənlər.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Qiyamət günü baş verəcək bir söhbətdən xəbər verir. Dünyada özlərini böyük sayan, təkəbbürlük edən rəhbərlər və başçılar, özlərinə tabe olan zəif və əzilmiş kütləyə üz tutub deyəcəklər: “Bizmi sizi hidayətdən saxladıq? Bizmi sizə mane olduq? Xeyr! Sizə haqq yolu gəldikdən sonra biz sizi ondan döndərmədik. Əksinə, siz özünüz günahkar oldunuz. Siz öz ixtiyarınızla küfrü və şirki seçdiniz, haqqa tabe olmaqdan boyun qaçırdınız.”

Bu cavab çox dərin bir həqiqəti ortaya qoyur: insan öz seçimlərinin məsuliyyətini daşıyır. Heç kim başqasının günahını öz üzərinə götürməz və heç kim başqasının boynuna yükə bilməz. Rəhbərlər tabe olanları zorla küfrə sürükləməmişdilər; onlar öz istəkləri ilə yanlış yolu seçmişdilər. Buna görə də Qiyamət günü nə rəhbər tabe olanın günahını daşıyacaq, nə də tabe olan rəhbərinə “sən məni yoldan çıxardın” deyə bəhanə gətirə biləcək.

Bu ayə bizə böyük bir dərs verir: həyatda kimin ardınca getdiyimizi yaxşı düşünməliyik. Kor-koranə tabe olmaq, “filankəs belə edir, mən də elə edim” demək insanı nicat yoluna aparmaz. Hər birimiz haqqı araşdırıb tapmaq və öz ixtiyarımızla ona tabe olmaqla məsuliyyət daşıyırıq. Allahın bizə göndərdiyi hidayət — Quran və Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) sünnəti — artıq bizə çatmışdır. Artıq bəhanə qalmır. Gəlin bu dünyada ikən haqqı qəbul edək, təkəbbürdən uzaq olaq və hidayət yolunu seçək. Çünki o gün nə pul, nə vəzifə, nə də başqalarına arxalanmaq bizə fayda verməyəcək. Yalnız səmimi iman və saleh əməl bizi xilas edəcək.