Sad surasi — Oyat 24

Kalimalarning ma’nolari:

• نَعْجَة – urg‘ochi qo‘y, sovliq.
• نِعَاج – sovliqlar (ko‘plik shakli).
• خُلَطَاء – sheriklar, birga ish yurituvchilar.
• لَيَبْغِي – zulm qiladi, tajovuz qiladi.
• فَتَنَّاهُ – uni sinovdan o‘tkazdik, imtihon qildik.
• خَرَّ رَاكِعًا – sajda qilgan holda yiqildi (egilib sajdaga bordi).
• أَنَابَ – tavba qilib, Allohga qaytdi.

Tafsir:

Dovud alayhissalom ikki da’vogar o‘rtasida hakamlik qilib, shikoyat qilgan kishiga qarab dedi: “Seni qo‘yini o‘z sovliqlariga qo‘shib olishni so‘ragan birodaring senga zulm qildi. Chunki u sendan bitta qo‘yni so‘rab, uni o‘z qo‘ylariga qo‘shib olishni istadi – bu ochiqcha zulmdir.”

So‘ngra Dovud alayhissalom umumiy bir haqiqatni bayon qildilar: “Darhaqiqat, ko‘pchilik sheriklar va hamkorlar o‘zaro zulm qiladilar – biri ikkinchisining haqini yeb, adolatni buzadi. Ammo iymon keltirgan va solih amallar qilgan kishilar bundan mustasnodir. Ular o‘z sheriklariga zulm qilmaydilar, balki haqni o‘rnatadilar. Ammo bunday solih insonlar juda ozdir.”

Shu payt Dovud alayhissalom bu holatdan saboq oldilar va angladilarki, bu vaziyat ular uchun Alloh tomonidan berilgan bir sinovdir. Ular o‘z xatolarini his qilib, darhol Rabbidan mag‘firat so‘radilar, sajdaga egildilar va butun vujudi bilan Allohga tavba qilib, Unga qaytdilar.

Foydalar:

1. Adolat – iymonning belgisi: Musulmon kishi har qanday vaziyatda, hatto eng yaqin kishisiga nisbatan ham adolatli bo‘lishi kerak. Zulm – katta gunohdir.
2. Hukm chiqarishda haqni aytish: Dovud alayhissalomning misolida ko‘ramizki, hakam yoki hukmdor bo‘lgan kishi hech kimni ayamasdan, haqiqatni aytishi lozim.
3. Xatoni tan olish va tavba qilish: Payg‘ambarlar ham xato qilganlarida darhol Allohga tavba qilganlar. Bu bizga o‘rgatadiki, har bir inson xato qilishi mumkin, lekin muhimi – xatosini tan olish va Allohga qaytishdir.
4. Sajda – Allohga yaqinlashish vositasi: Qiyin vaziyatlarda sajda qilish va Allohga iltijo qilish – bandani Rabbisiga eng yaqin qiladigan amaldir.
5. Ozchilik bo‘lsa ham, solih bo‘lish: Solih va adolatli insonlar oz bo‘lishi mumkin, lekin ularning qadri Alloh nazdida ulug‘dir. Biz ham shu ozchilikdan bo‘lishga intilishimiz kerak.