سوره ص — آیه 24

معانی کلمات:

• نَعْجَة: میش ماده (گوسفند ماده).
• نِعاج: جمع نَعْجه، یعنی میشهای ماده.
• خُلَطاء: شریکان و همکاران (در مال یا کسبوکار).
• یَبْغی: ستم میکند و تجاوز مینماید.
• فَتَنّاهُ: او را آزمایش کردیم و در بوته امتحان قرار دادیم.
• خَرَّ: به زمین افتاد و سجده کرد.
• أَنابَ: بازگشت و توبه کرد.

تفسیر آیه:

حضرت داود (علیهالسلام) پس از شنیدن سخن شاکی که از برادرش شکایت کرده بود، بیدرنگ داوری عادلانه کرد و به او فرمود: «همانا برادرت با درخواستِ افزودنِ میش تو به میشهای خودش، به تو ستم کرده است.» این حکم نشاندهنده عدالت و انصاف داود بود، اما در ادامه، او به یک واقعیت کلی اشاره کرد و فرمود: «بسیاری از شریکان و همکاران، به یکدیگر ستم میکنند و حق یکدیگر را پایمال مینمایند؛ مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام میدهند که آنان از ستم پرهیز میکنند و حق شریک خود را ادا مینمایند، اما چنین افرادی بسیار اندک هستند.»

سپس حضرت داود (علیهالسلام) در همان لحظه متوجه شد که این ماجرا و این خصومت، آزمایشی از سوی خداوند برای او بوده است؛ زیرا او پیش از شنیدن سخن طرف مقابل، قضاوت کرده بود و این شتابزدگی در داوری، خطایی بود که از او سر زده بود. از این رو، از پروردگار خود طلب آمرزش کرد و به سجده افتاد و با خضوع و خشوع تمام، توبه کرد و به درگاه الهی بازگشت.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که در داوری و قضاوت، باید نهایت دقت و احتیاط را به کار ببریم و بدون شنیدن سخنان همه طرفها، حکم صادر نکنیم؛ زیرا شتاب در قضاوت، حتی برای پیامبران نیز میتواند زمینه خطا فراهم کند.
• ستم به شریک و همکار، عملی ناپسند و رایج در میان مردم است، اما مؤمنان راستین هرگز چنین نمیکنند؛ آنان اهل انصاف و عدالت هستند و حق دیگران را رعایت مینمایند.
• انسانِ مؤمن وقتی متوجه خطای خود میشود، نباید در برابر آن لجاجت کند؛ بلکه باید همانند حضرت داود، سریعاً به درگاه خدا بازگردد، استغفار کند و با تواضع و خشوع، توبه نماید. این روحیه، نشانه ایمان واقعی و محبوبیت در پیشگاه خداوند است.
• سجده و انابه به درگاه الهی، بهترین راه برای پاک شدن از خطاها و نزدیک شدن به خداوند است؛ زیرا خداوند توبهکنندگان را دوست دارد و آنان را میبخشد.