Zumar surasi — Oyat 53

Kalimalarning ma'nolari:

• أسرفوا — haddan oshdilar, chegaradan chiqdilar.
• على أنفسهم — o'zlariga zulm qildilar, o'zlarini halokatga duchor qildilar.
• لا تقنطوا — umidingizni uzmang, noumid bo'lmang.
• الذنوب — gunohlar, xatolar.
• الغفور — kechiruvchi, mag'firat qiluvchi.
• الرحيم — rahmli, mehribon.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, Alloh taoloning o'sha bandalariga aytingki, ular gunoh qilishda haddan oshib, o'z nafslariga zulm qildilar, katta gunohlar va fahsh ishlarni qilish orqali o'zlarini halokatga duchor qildilar. Ularga ayting: "Allohning rahmatidan noumid bo'lmanglar! Gunohlaringiz ko'pligidan qat'i nazar, tavba qilib, Unga qaytsangiz, U sizlarni kechiradi. Albatta, Alloh taolo tavba qilgan bandalarining barcha gunohlarini kechiradi. Uning mag'firati va rahmati cheksizdir. U o'z bandalariga nisbatan g'oyat kechiruvchi va rahmli zotdir."

Bu oyat Alloh taoloning bandalariga bergan eng buyuk bashoratlaridan biridir. Unda gunohkor bandalarga tavba qilish eshigi ochiq ekani, Allohning rahmati gunohlardan kengroq ekani bildirilmoqda. Ammo shuni yodda tutish kerakki, bu oyatda va'd qilingan kechirim tavba qilgan, gunohlarini tark etgan va Allohga chin dildan qaytgan kishilar uchundir. Shirk (Allohga sherik keltirish) esa, agar inson tavba qilmasdan shu holatda vafot etsa, kechirilmaydi. Tavba qilgan kishining shirki ham kechiriladi, chunki tavba qilgan kishi go'yo yangi tug'ilgan chaqaloq kabi gunohlardan pok bo'ladi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlarga eng katta umid baxsh etadi — gunohlari qanchalik ko'p bo'lmasin, tavba eshigi har doim ochiqdir. Bu insonni noumidlik va tushkunlikdan saqlaydi.
2. Alloh taoloning rahmati Uning g'azabidan ustundir. Bandasi gunoh qilib, keyin tavba qilsa, Alloh uni kechiradi va unga rahm qiladi. Bu Allohning cheksiz mehribonligidan dalolatdir.
3. Bu oyat gunohkor insonlarni Islomga va Allohga yaqinlashishga chorlaydi. Chunki inson qanchalik gunohkor bo'lmasin, Allohning rahmatidan umid uzmasligi kerak. Bu esa insonni Islom diniga kirishga va Allohga ibodat qilishga undaydi.
4. Tavba qilish insonni poklaydi va unga yangi hayot baxsh etadi. Gunohlarini tark etgan va Allohga qaytgan kishi jannatga kirishga loyiq bo'ladi.
5. Bu oyatda Alloh taolo o'z bandalariga "yā ibādī" (ey bandalarim) deb murojaat qilmoqda. Bu murojaatning o'zi Allohning bandalariga bo'lgan mehr-muhabbati va yaqinligini ko'rsatadi. Alloh bandalarini jazolashni xohlamaydi, balki ularning kechirilishini va saodatga erishishini istaydi.