Zumar surasi — Oyat 52

Kalimalarning maʼnolari:

• Yabsutur-rizqa: Rizqni kengaytiradi, koʻpaytiradi.
• Yaqdiru: Toraytiradi, kamaytiradi, oʻlchab beradi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning notoʻgʻri tushunchalarini rad etmoqda. Ular boylik va rizqning kengligini insonning Alloh nazdida qadrli ekaniga dalil deb hisoblashardi. Alloh ularga aytmoqdaki, ular hali ham bilmadilarmi? Rizqning kengayishi yoki torayishi insonning yaxshi yoki yomon ekaniga dalil emas. Chunki Alloh taolo oʻz hikmati bilan kimni xohlasa, unga rizqni keng beradi — xoh u solih boʻlsin, xoh fosiq boʻlsin. Xuddi shuningdek, kimni xohlasa, uning rizqini toraytiradi. Bu esa imtihon va sinov uchundir: boylik berilganda shukr qiladimi yoki kufron neʼmat qiladimi? Toraytirilganda esa sabr qiladimi yoki qismatga norozilik bildiradimi?

Alloh taolo rizqni kengaytirish va toraytirishda hikmat va maslahatlar borligini, bular imon keltirgan qavm uchun aniq dalolatlar ekanini bayon qilmoqda. Chunki aynan moʻminlar bu belgilardan ibrat oladilar, Allohning tadbirini tushunadilar va Unga ishonadilar. Kofirlar esa bu dalillarni koʻrib turib, ulardan yuz oʻgiradilar va hech qanday saboq olmaydilar.

Foydalar:

1. Rizqning kengligi yoki torligi insonning Alloh huzuridagi darajasini koʻrsatmaydi. Boylik — bu imtihon, kambagʻallik ham imtihondir.
2. Moʻmin kishi rizqi tor boʻlsa, sabr qiladi; keng boʻlsa, shukr qiladi. Har ikki holatda ham u Allohga yaqinlashadi.
3. Allohning har bir ishida hikmat bor. Biz cheklangan aql bilan baʼzan tushunmasak ham, Allohning tadbiri eng goʻzal tadbirdir.
4. Imon — bu haqiqatni koʻrish va undan saboq olishdir. Aynan imonlilar hayotdagi belgilar orqali Allohni tanib, Unga boʻlgan ishonchlarini mustahkamlaydilar.
5. Bu oyat moʻminlarga taskin beradi: rizq Allohning qoʻlida, U kimga xohlasa beradi. Shuning uchun bandaning vazifasi harakat qilish va Allohga tavakkal qilishdir.