نساء سۈرىسى — ئايەت 9

1) ئايتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• وَلْيَخْشَ : قورقسۇن، ھەزەر قىلسۇن.
• ذُرِّيَّةً : ئەۋلاد، بالىلار.
• ضِعَافًا : ئاجىز، كۈچسىز — بۇ يەردە ياش كىچىك، ئۆزىنى قوغداپ باقالمايدىغان بالىلارنى كۆرسىتىدۇ.
• قَوْلًا سَدِيدًا : توغرا، ئادىل ۋە راۋا سۆز؛ ھەقىقەتكە ئۇيغۇن سۆز.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مىراس ۋە ۋەسىيەت مەسىلىسىگە مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، ئاللاھ تائالا كىشىلەرنى ئۆزلىرىنىڭ ئارقىسىدا قالغان ئاجىز بالىلىرىنى ئويلاشقا، شۇنداقلا باشقىلارنىڭ يېتىم-ئېسىرلىرىگە ھەمدە ئاجىزلىرىغا رەھىم-شەپقەت قىلىشقا چاقىرىدۇ.

ئايەتنىڭ مەنىسى مۇنداق: ئەگەر سىلەر ئۆلۈپ، ئارقىڭلاردا كىچىك، ئاجىز بالىلىرىڭلارنى قالدۇرۇپ قويساڭلار، ئۇلارنىڭ كەلگۈسىدىن قاتتىق قورققان بولساڭلار، ئۇنداقتا باشقىلارنىڭ ئارقىسىدا قالغان يېتىم-ئېسىرلارغا ۋە ئاجىزلارغا ئۇلارغا قىلغان مۇئامىلىڭلاردا ئاللاھتىن قورقۇڭلار. ئۇلارنىڭ مال-مۈلكىنى ئادىل ساقلاڭلار، ئۇلارغا ياخشى تەربىيە بېرىڭلار، ئۇلارغا ھەر قانداق زىيان-زەخمەتتىن ساقلىنىڭلار. ۋەسىيەت قىلىۋاتقان كىشىگە ھەمدە يېتىم-ئېسىرلارغا قارىتا ھەقىقەتكە ئۇيغۇن، ئادىل ۋە راۋا سۆزلەرنى قىلىڭلار. ۋەسىيەت قىلغۇچىنى ھەددىدىن زىيادە بېرىپ قالماي، مىراس ئېلىش ھوقۇقى بار ۋارىسلىرىنى زىيانغا ئۇچراتمايدىغان، ئادىل ۋە توغرا بولغان ۋەسىيەت قىلىشقا يېتەكلەڭلار. باشقىلارنىڭ يېتىملىرىگە ئۆز بالىلىرىڭلارغا قىلغاندەك مېھرىبان بولۇڭلار. خۇلاسە قىلغاندا، ئۆزۈڭلار ئۆلۈپ قالغاندا بالىلىرىڭلارغا قانداق مۇئامىلە قىلىنىشىنى خالىساڭلار، باشقىلارنىڭ بالىلىرىغا ۋە يېتىملىرىگە شۇنداق مۇئامىلە قىلىڭلار.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىسلام دىنى يېتىم-ئېسىرلارنى ۋە ئاجىزلارنى قوغداشقا، ئۇلارغا رەھىم-شەپقەت قىلىشقا ئىنتايىن ئەھمىيەت بېرىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە باشقىلارنىڭ بالىلىرىغا ئۆز بالىلىرىمىزدەك مېھرىبان بولۇشنى ئۆگىتىدۇ.
• ئادەم ئۆزىگە قانداق مۇئامىلە قىلىنىشىنى خالىسا، باشقىلارغا شۇنداق مۇئامىلە قىلىشى كېرەك. بۇ ئىسلامنىڭ ئالىي ئەخلاق پرىنسىپىدۇر.
• ئاللاھتىن قورقۇش ۋە ئادىل بولۇش ھەر قانداق ئىشتا، بولۇپمۇ مىراس ۋە ۋەسىيەت مەسىلىسىدە ئىنتايىن مۇھىمدۇر. ۋەسىيەت قىلغاندا ۋارىسلارنىڭ ھوقۇقىنى زىيانغا ئۇچراتماسلىق كېرەك.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئىجتىمائىي ئادالەت ۋە مېھرىبانلىق دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئىسلام ھەر بىر ئادەمنى جەمئىيەتتىكى ئاجىزلارغا ياردەم قىلىشقا، ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى قوغداشقا چاقىرىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنىڭ قەلبىنى مېھرىبانلىق، شەپقەت ۋە ئادالەت بىلەن تولدۇرىدۇ. بۇنداق ئايەتلەر ئارقىلىق ئىسلامنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىك روھىنى ھېس قىلىمىز ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشقا تەرغىبلىنىمىز.