Nisa surəsi — Ayə 9

Kəlmələrin mənaları:

• Vəlyəxşə – qorxsunlar, çəkinsinlər.
• Zürriyyətən dıafə – zəif, aciz, kiçik uşaqlar və ya nəsillər.
• Qövlan sədidən – doğru, düzgün, ədalətli və haqqı qoruyan söz.

Təfsir:

Bu ayə, ölüm anında və ya vəsiyyət edərkən insanların övladlarının gələcəyini düşünərək Allahdan qorxmalarını əmr edir. Əgər bir insan özündən sonra zəif, kiçik yaşlı uşaqlar qoyub getsəydi və onların yetim qalıb zülm görməsindən, yoxsulluq içində qalmasından qorxsaydı, o zaman başqalarının yetimlərinə və himayəsində olanlara qarşı da eyni qorxunu və mərhəməti daşımalıdır. Bu, bir növ özünə qarşı ədalət tələbidir – insan öz övladına necə rəftar edilməsini istəyirsə, başqalarının övladlarına da elə rəftar etməlidir.

Ayə, həm vəsiyyət edən şəxsə, həm də vəsiyyətin icraçısına və şahidlərinə müraciət edir: Allahdan qorxun, yetimlərin haqqını qoruyun, onların malını mühafizə edin, onlara yaxşı tərbiyə verin və onlara qarşı heç bir zülmə yol verməyin. Həmçinin, vəsiyyət edərkən yalnız üçdə bir hissədən artıq vəsiyyət etməyə icazə verilmədiyini nəzərə alıb, varislərin haqqını qorumalı və ədalətli söz deməlidirlər – yəni nə özünü xeyirdən məhrum edən, nə də varislərin haqqını əldən alan bir vəsiyyət etməməlidirlər.

Bu ayənin ruhu, insanlara ölümdən sonra da yaxşı işlər görməyi və özündən sonra yaxşı bir nümunə qoymağı öyrədir. İslam dini yetimlərə və zəiflərə qarşı mərhəməti, ədaləti və qayğını təşviq edir. Hər bir insan öz övladının ağlamasını, zülm görməsini istəməz; elə isə başqalarının övladlarına da eyni mərhəmətlə yanaşmalıdır. Bu, təkcə bir vəsiyyət məsələsi deyil, ümumi bir əxlaq prinsipidir: insan özünə rəva bilmədiyini başqasına da rəva bilməməlidir.

Allah-Təala bu ayədə bizə öyrədir ki, əsl müvəffəqiyyət və xoşbəxtlik, mal-dövlət çoxluğunda deyil, Allahdan qorxmaqda, ədalətli olmaqda və insanlara, xüsusilə yetimlərə və zəiflərə qarşı yaxşı davranmaqdadır. Bu gün etdiyimiz hər bir yaxşılıq, sabah özümüzə və övladlarımıza qayıdacaq. Gəlin, bu ayənin işığında həyatımızı nəzərdən keçirək və Allahın razılığını qazanmaq üçün hər addımda ədalətli və mərhəmətli olmağa çalışaq.