Niso surasi — Oyat 9

Kalimalarning ma'nolari:

• Yakhsha — qo‘rqsin, saqlansin.
• Zurriyatan di'afan — zaif, kichik yoshdagi bolalar.
• Qavlan sadidan — to‘g‘ri, adolatli, haqni aytadigan so‘z.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda o‘lim oldida turgan kishilarning huzurida bo‘lganlarga, shuningdek, yetimlarga vasiy qiluvchilarga murojaat qilib, ularni o‘limdan keyin ortda qoladigan zaif bolalari haqida o‘ylashga chaqiradi. Agar o‘zlari vafot etib, ortlarida kichkina, ojiz farzandlarini qoldirsalar, ularning zulmga uchrashidan, xor bo‘lishidan, mol-mulklarining yo‘qolishidan qo‘rqishlarini tasavvur qilsinlar. Xuddi shunday his-tuyg‘u bilan boshqalarning yetimlariga ham munosabatda bo‘lsinlar. Ular Allohdan qo‘rqsinlar, yetimlarning haqiga tajovuz qilmasinlar, ularning molini himoya qilsinlar, tarbiyasiga e’tibor bersinlar. Shuningdek, o‘lim to‘shagida yotgan kishiga nasihat qilayotganda ham to‘g‘ri so‘z aytsinlar — uni faqat uchdan bir qismidan oshirmagan holda sadaqa qilishga, qolgan molini merosxo‘rlariga qoldirishga undasinlar. Chunki ular o‘z bolalariga nisbatan qanday munosabatda bo‘lishni istasalar, boshqalarning bolalariga ham shunday munosabatda bo‘lishlari kerak. Kimki yetimlarga yaxshilik qilsa, Alloh ham uning ortidan qoladigan bolalariga yaxshi kishilarni nasib qiladi.

Foydalar:

• Inson o‘z bolalariga nisbatan qanday rahm-shafqat va g‘amxo‘rlikni istasa, boshqa yetimlarga ham shunday munosabatda bo‘lishi kerak. Bu — oltin qoida: o‘zingga ravo ko‘rmagan narsani boshqalarga ham ravo ko‘rma.
• Yetimlarning molini himoya qilish, ularni tarbiyalash va ularga yaxshilik qilish — islom dinida ulug‘ amallardan biri bo‘lib, buning evaziga Alloh insonning o‘z farzandlarini ham himoya qiladi.
• O‘lim oldida turgan kishiga to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish, uni adolatli vasiyat qilishga undash — musulmonning burchidir. Chunki bu orqali u o‘z merosxo‘rlarini ziyon yetishdan saqlaydi.
• Inson o‘limni eslab, ortda qoladigan avlodining kelajagi haqida qayg‘urishi — yuksak insoniylik va mas’uliyat hissidir. Bu his-tuyg‘u uni boshqa yetimlarga ham rahmdil bo‘lishga yetaklaydi.
• Alloh taolo har bir amalda adolat va to‘g‘rilikni buyuradi. To‘g‘ri so‘z va adolatli munosabat — jamiyatda o‘zaro ishonch va mehr-muhabbatni mustahkamlaydi.