Fath surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• لِيَغْفِرَ لَكَ – senga mag‘firat qilishi uchun.
• مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنبِكَ – gunohlaringdan ilgari o‘tganlari.
• وَمَا تَأَخَّرَ – va keyin sodir bo‘ladiganlari.
• وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ – ne’matini to‘liq qilishi, mukammal etishi.
• صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا – to‘g‘ri yo‘l, hech qanday egri-bugriligi bo‘lmagan Islom yo‘li.

Tafsir:

Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga shunday buyuk fathni (Hudaybiya sulhini) nasib qildiki, bu fath orqali ko‘plab toat-ibodatlar va sabr-matonatlar yuzaga keldi. Buning natijasida Alloh unga o‘tgan va kelajakdagi gunohlarini mag‘firat qilishini va’da qildi. Bu yerda gunohdan maqsad – Payg‘ambarning gunohi emas, balki insoniy tabiatidan kelib chiqadigan kichik xatolar yoki ummatiga nisbatan bo‘lgan mehr-shafqat tufayli yuzaga kelgan holatlardir. Chunki Payg‘ambarlar gunohdan ma’sumdirlar.

So‘ngra Alloh unga ne’matini to‘liq qilishini, ya’ni Islom dinini zafarli qilish, dushmanlariga qarshi g‘alaba berish va uning darajasini yuksaltirishini bildiradi. Shuningdek, uni to‘g‘ri yo‘lga – hech qanday og‘ish va noto‘g‘rilik bo‘lmagan Islom yo‘liga hidoyat qilishini, bu yo‘lda sobit qadam bo‘lishini ta’minlashini aytadi. Bu bilan Alloh unga dunyoda ham, oxiratda ham mukammal izzat-ikrom va yuksak martaba ato etadi.

Foydalar:

• Bu oyat musulmonlarga sabr va toat orqali Allohning mag‘firati va ne’matiga erishish mumkinligini o‘rgatadi. Agar Alloh Payg‘ambarga fath orqali mag‘firat va ne’mat va’da qilgan bo‘lsa, oddiy mo‘minlar uchun bu yanada katta rag‘batdir – ular ham toat-ibodat va sabr bilan Allohning rahmatiga erishishlari mumkin.
• Allohning ne’mati to‘liq bo‘lishi uchun inson o‘z hayotida to‘g‘ri yo‘ldan – Islom yo‘lidan borishi kerak. Bu yo‘l insonni dunyo va oxirat saodatiga yetaklaydi.
• Bu oyat musulmonlarga umid bag‘ishlaydi: gunohlari ko‘p bo‘lsa ham, tavba va toat orqali Alloh ularni mag‘firat qilishini va’da qilgan. Allohning rahmati kengdir, U bandalarini yaxshi amallari evaziga ulug‘laydi.
• Payg‘ambarga berilgan bu ulug‘ martaba musulmonlarning qalbiga Payg‘ambarga muhabbat va ehtiromni yanada mustahkamlaydi, ularni unga ergashishga undaydi.