Hucurat surəsi — Ayə 17

1) Bəzi sözlərin izahı:

• يَمُنُّونَ (yemunnûne): “Minnət edirlər, başa qaxırlar” deməkdir. Yəni etdikləri bir yaxşılığı sanki böyük bir lütf kimi sayıb qarşı tərəfə xatırladırlar.
• أَسْلَمُوا (əsləmû): “İslamı qəbul etdilər, müsəlman oldular” mənasındadır.
• لَا تَمُنُّوا (lâ temunnû): “Minnət etməyin, başa qaxmayın” deməkdir.
• بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ (belillâhu yemunnu aleykum): “Əksinə, Allah sizə lütf edir, sizə minnət edir” mənasındadır. Burada “minnət” sözü Allah üçün mecazi mənada işlənmişdir; yəni Allahın sizə olan böyük lütfü və neməti.
• هَدَاكُمْ (hedâkum): “Sizi hidayət etdi, doğru yola yönəltdi” deməkdir.
• لِلْإِيمَانِ (lil-îmân): “İmana, iman gətirməyə” mənasındadır.
• إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ (in kuntum sâdikîn): “Əgər doğru danışanlarsınızsa, sözünüzdə sadiqsinizsə” deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Öz Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) müraciət edərək bəzi bədəvi ərəblərin davranışını bildirir. Onlar İslamı qəbul etdikləri üçün Peyğəmbərə minnət edir, sanki ona böyük bir yaxşılıq etmiş kimi bunu başa qaxırdılar. Halbuki İslamı qəbul etməyin faydası ilk növbədə onların özlərinə aiddir; Peyğəmbərə heç bir fayda gətirmir, çünki Peyğəmbər onlara ehtiyac duymur, onun vəzifəsi yalnız təbliğ etməkdir.

Buna görə Allah buyurur: “Onlara de: İslamınızı mənə minnət etməyin!” Yəni müsəlman olmağınızı mənə lütf kimi saymayın. Çünki bu işin xeyri sizə qayıdır; iman gətirməklə siz dünya və axirət səadətinə nail olursunuz. Əsl minnət və lütf Allahdan sizədir. O, sizi imana yönəltdi, qəlbinizi hidayətə açdı. Əgər imanınızda sadiqsinizsə, bunu anlamalısınız ki, ən böyük nemət iman nemətidir və bu neməti sizə verən Allahdır, sizin özünüz deyil.

Bu ayə bizə öyrədir ki, insan etdiyi yaxşılıqları başqasına minnət kimi saymamalıdır. Xüsusən də iman və ibadət kimi məsələlərdə bu, daha çox diqqət tələb edir. Çünki iman insana verilən ən böyük lütfdür və bu lütfün sahibi Allahdır. Müsəlman olmaq insanın öz gücü və bacarığı ilə deyil, Allahın hidayəti və rəhməti ilə mümkün olur. Ona görə də hər bir mömin Allahın bu nemətinə şükür etməli, özünü başqalarından üstün görməməli, İslamı qəbul etdiyi üçün heç kəsə minnət etməməlidir.

Bu ayə həm də bize göstərir ki, İslam insana şərəf və lütf gətirir. Müsəlman olmaq insanın Allah yanında dəyərini artırır, ona əbədi səadət qapılarını açır. Bu isə elə böyük bir nemətdir ki, onu heç bir dünya malı ilə müqayisə etmək olmaz. Allah bu neməti bizə bəxş etdiyi üçün Ona sonsuz şükür etməliyik. Gəlin bu ayədən dərs götürək: imanımızı qoruyub saxlayaq, onu heç bir minnət və lovğalıq vasitəsi etməyək, əksinə, bu neməti bizə verən Allahın rəhmətini dərk edib təvazökar olmağa çalışaq.