مائدہ سۈرىسى — ئايەت 32

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ — شۇ سەۋەبتىن، يەنى ئىككى ئوغۇلنىڭ بىرىنىڭ يەنە بىرىنى ئۆلتۈرۈش ۋەقەسى سەۋەبىدىن.
• كَتَبْنَا — بىز پەرز قىلدۇق، ھۆكۈم قىلدۇق.
• بَنِي إِسْرَائِيلَ — يەئقۇب ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋلادلىرى.
• بِغَيْرِ نَفْسٍ — قىساس ياكى قانۇنىي سەۋەبسىز.
• فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ — زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىش، كۇفرى، زىنا، يول توسۇش قاتارلىقلار.
• فَكَأَنَّمَا — گوياكى، خۇددىكى.
• أَحْيَاهَا — ئۇنى ئۆلۈمدىن قۇتقۇزدى، ھاياتىنى ساقلاپ قالدى.
• الْبَيِّنَاتِ — ئوچۇق دەلىل-پاكىتلار، مۆجىزىلەر.
• مُسْرِفُونَ — ھەددىدىن ئاشقۇچىلار، چەكتىن ئۆتكۈچىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىككى ئوغۇلنىڭ بىرىنىڭ يەنە بىرىنى ناھەق ئۆلتۈرۈشى سەۋەبىدىن، بىز ئىسرائىل ئەۋلادلىرىغا شۇنداق ھۆكۈم قىلدۇقكى، كىمكى بىر ئادەمنى قىساس ياكى زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىش قاتارلىق قانۇنىي سەۋەبلەرنىڭ بىرى بولمىسىلا ئۆلتۈرسە، گوياكى پۈتۈن ئىنسانلارنى ئۆلتۈرۈۋەتكەن بولىدۇ. چۈنكى بىر ئادەمنى ناھەق ئۆلتۈرۈش بىلەن ھەممە ئادەمنى ئۆلتۈرۈش ئاللاھنىڭ غەزىپى ۋە ئۇلۇغ ئازابىنى كەلتۈرۈش جەھەتتە باراۋەردۇر. بىر ئادەمنىڭ ھاياتىنى قۇتقۇزۇپ قالغان كىشى بولسا، گوياكى پۈتۈن ئىنسانلارنىڭ ھاياتىنى قۇتقۇزۇپ قالغان بولىدۇ، يەنى ئۇنىڭغا ھەممە ئىنسانلارنى ھايات قىلغاندەك ساۋاب بېرىلىدۇ. ھەقىقەتەن بىزنىڭ پەيغەمبەرلىرىمىز ئۇلارغا ئوچۇق دەلىل-پاكىتلار بىلەن كەلدى. ئاندىن شۇنىڭدىن كېيىنمۇ ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى زېمىندا ھەددىدىن ئاشقۇچىلاردۇر، يەنى ئادەم ئۆلتۈرۈش ۋە ھارام ئىشلارنى قىلىش بىلەن چەكتىن ئېشىپ كەتتى.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئىنسان ھاياتىنى ئىنتايىن ئۇلۇغلايدۇ ۋە ئۇنى قوغداشنى ئەڭ مۇھىم پەرزلەردىن قىلىدۇ. بىر ئادەمنىڭ ھاياتى پۈتۈن ئىنسانىيەتنىڭ ھاياتىغا باراۋەر دەپ قارىلىدۇ.
• بىر ئادەمنى ناھەق ئۆلتۈرۈش پۈتۈن جەمئىيەتكە قارشى جىنايەتتۇر، شۇڭا ئىسلام شەرىئىتى بۇنىڭغا قاتتىق چەك قويىدۇ.
• بىر ئادەمنىڭ ھاياتىنى قۇتقۇزۇش، ياردەم قىلىش ۋە ئۇنىڭغا مېھرىبان بولۇش ئىنتايىن ئۇلۇغ ساۋابقا ئېرىشتۈرىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ رەھىمدىللىك ۋە مېھرىبانلىق دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا پەيغەمبەرلەرنى ئوچۇق دەلىللەر بىلەن ئەۋەتكەن، شۇڭا ئىنسانلار ئەقىلنى ئىشلىتىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشى كېرەك.
• ئىسلام ئىنسانلارنى ھەددىدىن ئاشۇشتىن، زوراۋانلىقتىن ۋە بۇزغۇنچىلىقتىن چەكلەيدۇ ھەمدە تىنچلىق ۋە ئادالەتنى تەشەببۇس قىلىدۇ. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئىنسان ھاياتىغا بولغان چوڭقۇر ھۆرمىتىنى ۋە ئۇنىڭ رەھىمدىللىك، ئادالەت دىنى ئىكەنلىكىنى نامايان قىلىدۇ.