مائدہ سۈرىسى — ئايەت 33

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ: ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە قارشى ئۇرۇش ئېلان قىلىش، يەنى ئۇلارنىڭ بۇيرۇقلىرىغا خىلاپلىق قىلىش ۋە ئاسىيلىق قىلىش.
• يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا: زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىش، كىشىلەرنى ئۆلتۈرۈش، مال-مۈلۈكنى تالاش، يول توسۇش قاتارلىق جىنايەتلەرنى قىلىش.
• يُصَلَّبُوا: دارغا ئېسىش، يەنى جىنايەتچىنى ياغاچ ياكى شۇنىڭغا ئوخشاش نەرسىگە مىخلاش ياكى ئېسىش.
• تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلَافٍ: قول-پۇتلىرىنى قارمۇ-قارشى كېسىش، يەنى ئوڭ قولى بىلەن سول پۇتىنى كېسىش.
• يُنفَوْا مِنَ الْأَرْضِ: زېمىندىن قوغلىنىش، يەنى ئۆز يۇرتىدىن باشقا يەرگە سۈرگۈن قىلىنىش ياكى قاماققا ئېلىنىش.
• خِزْيٌ: خارلىق، رەسۋالىق، شەرمەندىلىك.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە قارشى چىقىپ، زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىدىغان، كىشىلەرنى ئۆلتۈرۈش، مال-مۈلۈكنى تالاش-تاراج قىلىش ۋە يول توسۇش قاتارلىق جىنايەتلەرنى سادىر قىلىدىغان كىشىلەرنىڭ جازاسىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ جازاسى تۆۋەندىكى تۆت خىلدىن بىرى بولىدۇ:

1. ئۆلتۈرۈلۈش — ئەمما دارغا ئېسىلماستىن.
2. دارغا ئېسىلىش — ئۆلتۈرۈلۈپ ئاندىن دارغا ئېسىلىش.
3. قول-پۇتلىرىنىڭ قارمۇ-قارشى كېسىلىشى — ئوڭ قولى بىلەن سول پۇتى كېسىلىدۇ، ئەگەر قايتا جىنايەت قىلسا، سول قولى بىلەن ئوڭ پۇتى كېسىلىدۇ.
4. زېمىندىن سۈرگۈن قىلىنىشى — ئۆز يۇرتىدىن باشقا يەرگە قوغلىنىشى ياكى قاماققا ئېلىنىشى، تاكى تەۋبە قىلغانلىقى ئېنىق بولغىچە.

بۇ جازالار جىنايەتنىڭ ئېغىر-يېنىكلىكىگە قاراپ بېكىتىلىدۇ. بۇ جازا ئۇلار ئۈچۈن دۇنيادا خارلىق ۋە رەسۋالىقتۇر. ئەگەر ئۇلار تەۋبە قىلمىسا، ئاخىرەتتە ئۇلارغا ئېغىر ئازاب بار. ئەمما ئەگەر جىنايەتچىلەر جازا ئىجرا قىلىنىشتىن بۇرۇن تەۋبە قىلسا ۋە ئىسلاھ بولسا، ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ بولۇپ، ئۇلارنىڭ جازاسى يېنىكلىتىلىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىسلام دىنى جەمئىيەت بىخەتەرلىكىنى ۋە تىنچلىقنى قوغداشنى ئەڭ مۇھىم نەرسە دەپ قارايدۇ. زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىش، كىشىلەرنىڭ ھاياتى ۋە مال-مۈلكىگە تەھدىت سېلىش قاتتىق جازالىنىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئادالەتلىك ۋە رەھىمدىل دىندۇر. جىنايەتچىلەرگە قىلىنىدىغان جازا ئۇلارنىڭ جىنايىتىنىڭ ئېغىرلىقىغا ماس كېلىدۇ، ھەمدە تەۋبە قىلىش ئىمكانىيىتىمۇ بار.
• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى بۇزغۇنچىلىقتىن ۋە زۇلۇمدىن يىراق تۇرۇشقا، تىنچ-ئامانلىق ئىچىدە ياشاشقا چاقىرىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ جەمئىيەت تەرتىپىنى ۋە ئىنسان ھوقۇقىنى قوغداشقا بولغان ئەھمىيىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
• ئاخىرەتتىكى ئازاب دۇنيادىكى جازادىن كۆپ ئېغىر بولۇپ، بۇ ئىنسانلارنى ھەر قانداق جىنايەتتىن يىراق تۇرۇشقا ۋە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىشقا ئۈندەيدۇ.